Zehirli guatr nedir ?

Zehirli guatr nedir ?

zehirli guatr nedir
Zehirli guatr nedir

Tiroid bezinin gereğinden fazla çalışması durumu tıp dilinde hipertiroidi olarak adlandırılır. Halk arasında zehirli guatr olarak bilinen bu hastalık, boğazın başlangıç kısmında bulunan kelebek şeklindeki tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu üretmesi durumunda ortaya çıkar.

Tiroid bezi tarafından salgılanan hormonlar, kalbinizin ne kadar hızlı atacağına ve bedenin kalorileri ne kadar seri yakacağına etki eder. Bedenin metabolizmasını da düzene sokan tiroid bezi, zehirli guatr rahatsızlığı baş gösterdiğinde çok fazla tiroksin hormonu salgılar. Metabolizmanın hızlanmasına yol açan bu durum istenmeyen diğer bazı belirtileri de tetikler.
Zehirli guatr birçok farklı sebepten ötürü meydana gelebilir. Eğer kadınsanız, başka tiroid problemleriniz varsa veya yaşınız 60’ın üzerindeyse zehirli guatr hastalığına yakalanma riskiniz daha da yükselecektir.
Peki, zehirli guatr hastalığı tehlikeli midir? Tedavi olmazsanız evet, önlem alınmayan tiroid bezi rahatsızlıkları ölümle bile sonuçlanabilir.

Tiroid ne işe yarar ?

Bedeninizin nasıl çalıştığını etkileyen iki büyük hormon, trioid bezi tarafından üretilir. Bahsi geçen hormonlar tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T-3) olarak bilinir. Kalp atışını, vücut ısısını ve beden fonksiyonlarının olması gerektiği gibi çalışmasını sağlayan hormonlar aynı zamanda vücudun karbonhidrat ve yağları ideal şekilde kullanmasını da mümkün kılar. Tiroid bezinin ürettiği bir diğer önemli hormon ise kandaki kalsiyum seviyesini düzenleyen kalsitonindir.

Zehirli guatr neden olur ?

Hipertiroidi teşhisi konulan çoğu hasta, aynı zamanda Graves hastalığı olarak bilinen rahatsızlığı da bünyesinde taşır. Vakaların yüzde 70’inde bu durum geçerlidir.
Normal şartlar altında kandaki antikorlar bakterilerin peşine düşer, ancak Graves hastalığında antikorlar doğrudan tiroid bezine saldırır. Bunun neticesinde tiroid bezi çok fazla T-4 tiroid hormonu salgılar. Doktorlar halen daha insanların neden Graves hastalığına yakalandığını tam manasıyla açıklayabilmiş değiller. Ancak hastalık geçmişi olan aile bireylerinde ve genç kadınlarda Graves hastalığının yaygın görüldüğü bilinen bir gerçek.
Hipertiroidi ile bağlantılı olan diğer rahatsızlıklar ise şu şekilde sıralanabilir:

Plummer hastalığı

Bu hastalık, tiroid bezindeki bir veya birden fazla bölgede kanser olmayan şişliklerin belirmesine yol açar. Zararsız olan bu parçalar tiroid bezinin daha da büyümesine, bunun neticesinde çok fazla T-4 hormonu üretmesine sebep olur. Plummer hastalığı daha çok yaşlı kişilerde görülür.

Tiroiditis

Tiroid bezinin kısa bir süreliğine de olsa olması gerekenden fazla çalışmasına yol açan tiroiditis hastalığı, tiroid bezinin sebebi bilinmeyen şekilde şişmesine de sebep olur. Bu şişkinliğin neticesinde üretilen hormonlar kan akışına karışır.
Tiroiditis aşağıdaki durumlarda görülebilir:
  • Doğum sonrasında
  • Bağışıklık sistemini etkileyen bir virüsün bulaşması durumunda
  • Çok fazla tiroid ilacı aldığınızda

Zehirli guatr belirtileri

zehirli guatr belirtileri
zehirli guatr belirtileri
Çokça merak edilen “Zehirli guatr hastalığı nedir?” sorusuna cevap verdikten sonra, bu hastalığın nasıl anlaşılabileceğine ve yaygın görülen belirtilerine kısaca değinmekte fayda olacaktır.
Zehirli guatr belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
  • Gergin, endişeli veya sinirli olmak
  • Ruh halinin aniden değişmesi
  • Çok yorgun veya zayıf hissetmek
  • Sıcağa karşı hassasiyetin artması
  • Tiroid bezinin büyümesi, guatr. Boynun başlangıç kısmında şişkinlik görülebilir. Guatr belirtileri nelerdir ?
  • Bilinen hiçbir sebep yokken aniden kilo vermek
  • Hızlı veya düzensiz kalp atışı, kalp çarpıntısı
  • Ellerde veya parmaklarda titreme
  • Uyku problemleri
  • Derinin incelmesi
  • Adet düzensizliği
  • Saç tellerinde kırılganlaşma
Eğer yaşlı bir yetişkinseniz, diğer hastalara kıyasla nadir görülen bazı belirtileri deneyimleyebilirsiniz. Bunların arasında kalp atışının hızlanması ve sıcağa karşı daha yüksek hassasiyet yer alır. Veya günlük aktiviteler her zamankine kıyasla daha yorucu gelmeye başlayabilir.
Bazı ilaçlar zehirli guatrın belirtilerini baskılayabilir. Örneğin yüksek tansiyonu önlemek için beta bloker ilaçlar kullanıyorsanız, zehirli guatr hastalığına yakalandığınızı fark etmeniz zaman alabilir. Bu yüzden doktorunuzun kullandığınız tüm ilaçlardan haberdar olması gerekir.
İşin ilginç tarafı, zehirli guatr hastalığı ilk başladığında kendinizi çok enerjik hissedebilirsiniz. Bunun sebebi metabolizmanın çok fazla hızlanmasıdır. Ancak zaman içerisinde metabolizmanın gereğinden çok hızlanması bedeni bitap düşürür ve yorgun hissetmenize sebep olur.
Genellikle hipertiroidi zaman içinde, yavaş yavaş gelişir. Hastalığa gençken yakalanan kişilerde ise belirtiler aniden etkisini gösterebilir. Bu arada bazı hastalar tiroid bezi boğazda olduğu için “Zehirli guatr boğaz ağrısı yapar mı?” diye sorabiliyor. Hayır, tiroid bezi boğaz ağrısı yapmaz.

Zehirli guatr baş ağrısı yapar mı?

Evet, yapabilir. Zehirli guatrın belirtileri arasında genel bir rahatsızlık hissine ek olarak kusma, baş ağrısı ve depresyon yer alır. Keza hipotiroidi gibi tiroid beziyle alakalı tüm bozuklukların baş ağrısıyla doğrudan ilişkili olduğu biliniyor.

Zehirli guatr ve Graves hastalığı

zehirli guatr ve graves hastalığı
zehirli guatr ve graves hastalığı
Hipertiroidi, veya bilinen adıyla zehirli guatrın en büyük sebebi bir tür bağışıklık sistemi bozukluğu olan genelde 40 yaşından küçük kadınları etkileyen Graves hastalığıdır.
Zehirli guatrın diğer belirtilerinin yanı sıra Graves hastalığına yakalanan kişilerin yüzde 30’unda Graves oftalmopatisi adı verilen bir diğer hastalık daha görülür. Bu hastalık gözün etrafında kas ve dokuları olumsuz etkileyerek görüşü bulanıklaştırır. Graves oftalmopatisinin diğer belirtileri şöyledir:
  • Gözün öne doğru çıkması, pörtlemesi (Egzoftalmus)
  • Gözde baskı veya basınç hissi
  • Gözün etrafında kızarıklık veya iltihaplanma
  • Göz kapaklarının geri çekilmesi veya şişkinlik oluşumu
  • Işığa karşı hassasiyet
  • Çift görme veya görü kaybı
Öte yandan Graves hastalığı olan bazı kişilerde Graves derpomatisi adı verilen bir hastalık daha gelişebilir, ancak bu çok nadirdir. Bu rahatsızlık ayak ve bacak bölgesindeki derinin incelmesinin yanı sıra kızarıklık oluşmasına da yol açar.

Zehirli guatr tedavisi

Aşırı derecede çalışan tiroid bezinin, yani zehirli guatrın tedavisinde birçok farklı yol izlenebilir. Çeşitli tedavi yöntemlerinden en idealinin hangisi olacağına ise doktorunuz karar verecektir. Bu kararı alırken hipertiroidiye yol açan etkenler, yaşınız, genel sağlık durumunuz ve belirtilerin şiddeti önemli rol oynayacaktır. Her tedavi yöntemi kendi içinde farklılık gösterdiği için “Zehirli guatr tedavisi ne kadar sürer?” sorusunun kesin bir cevabı yoktur.
Zehirli guatr ameliyatı olmadan önce tercih edilebilecek tedavi yöntemleri ise aşağıdaki gibidir.

Radyoaktif iyot

İdeal boyuttan daha fazla büyüyen tiroid bezinin küçülmesi için radyoaktif iyot ilacı ağız yoluyla alınır. İlacın işe yaraması için genelde 3 ila 6 aylık bir süreye ihtiyaç duyulur.
İlacı alan kişilerin tiroid bezi yavaşlayacağı için, tiroid bezinin az çalışması yani hipotiroidi hastalığı da nüksedebilir. Tiroid hormonunun yeteri kadar salgılanamadığı bu vakalarda ise tiroid hormonunun yerini alacak günlük ilaçları bir ömür kullanmak gerekecektir.
Doktorlar zehirli guatr tedavisinde radyoaktif iyot tedavisini 60 yılı aşkın bir süredir kullanılıyor. Güvenli kabul edilen tedavi yöntemi, hipertiroidi rahatsızlığı olan yetişkinlerin yüzde 70’ine reçete ediliyor.

Antitiroid ilaçları

zehirli guatr antitiroid ilaçları
zehirli guatr antitiroid ilaçları
Bazı zehirli guatr hastalarına tiroid bezinin hormon üretmesini engelleyen antitiroid ilaçları verilebilir. Etken maddesi metimazol ve propiltiourasil olan ilaçlar, uzun vadede fayda gösterir ve belirtileri ortadan kaldırabilir. Genellikle 3 ay içinde etkisini gösteren antitiroid ilaçları, hastalığın yeniden nüksetmesinin önüne geçebilmek için 18 ay boyunca kullanılır.
Metimazol etken maddeli ilaçlar daha az yan etkiye sahip olduğu için hastalara daha sık reçete edilir.
Antitiroid ilaçlarını alan hastaların yüzde 3’ünde döküntü ve kurdeşen gibi alerjik tepkimeler görülebilir. Bazı nadir vakalarda ise bu ilaçlar agranülositoz olarak bilinen, kandaki akyuvar sayısının azalmasına yol açan hastalığa sebep olur. Bu durumda hastalar muhtemelen enfeksiyon geçirecektir, ayrıca karaciğerin hasar görme riski de vardır. Eğer antitiroid ilaçları kullanıyorsanız, boğazda ağrı ve yüksek ateş gibi rahatsızlıklardan şikayetçiyseniz bir an önce doktorunuza görünmeniz tavsiye edilir.

Beta blokerler

Bu ilaçlar vücuttaki tiroid hormonu miktarına herhangi bir etki etmez, ancak zehirli guatrın belirtilerini kontrol altına alarak kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayabilir. Beta bloker türü ilaçlar aslında tiroid hormonunun bedeninizde nasıl hareket edeceğine etki eder. Genellikle yüksek tansiyon rahatsızlığını tedavi etmekte kullanılan ilaç, kalp atış hızını yavaşlatır ve normal düzenine oturmasını sağlar.
Ancak ilaçların yan etkileri arasında baş ağrısı, baş dönmesi ve sindirim sistemi bozuklukları yer alır.

Cerrahi müdahale

Zehirli guatr tedavisinde cerrahi müdahale pek tavsiye edilen bir yöntem değildir. Ancak antitiroid ilaçları alamıyorsanız veya radyoaktif iyot tedavisi de işe yaramıyorsa, doktorunuz tiroidektomi adı verilen operasyonu önerebilir. Bu ameliyat ile tiroid bezinin tamamı alınır.
Ancak cerrahi müdahale peşinde bazı risklerle gelir. Operasyon esnasında ses tellerine veya tiroidin arkasında bulunan ve kandaki kalsiyum miktarını ayarlayan paratiroid bezlerine hasar verilebilir. Üstelik hastalar, operasyon sonrasında vücudun ihtiyaç duyacağı tiroid hormonunu alabilmesi için ömür boyu ilaç kullanmak zorunda kalırlar. Eğer paratiroid bezleri de alınmışsa kandaki kalsiyum miktarını dengeleyebilmek için başka ilaçları kullanmak gerekecektir.

Zehirli guatr bitkisel tedavi yöntemleri

zehirli guatr bitkisel tedavi
zehirli guatr bitkisel tedavi
Gerçek şu ki zehirli guatr bitkisel tedavi ile iyileştirilebilecek bir tür rahatsızlık değil. Ancak yine de bazı besinleri sık sık tüketerek, bazılarından ise kaçınarak tiroid bezinin işlevine olması gerektiği gibi devam edebilmesi sağlanabilir.
Bunun için günlük öğünlerinize aşağıdaki besinleri dahil ederek işe başlayabilirsiniz:
Yeşil içecekler: Taze lahana ve ıspanak yapraklarını rondoya çekerek yeşil içecekler yapabilir, doğal ve faydalı bu besin kaynağını her öğün afiyetle tüketebilirsiniz.
Organik gıdalar: Her zaman için işlenmiş ve paketlenmiş gıdalardan kaçınmalı, bunun yerine taze sebze ve meyvelerle protein ihtiyacınızı karşılamalısınız.
İltihap giderici bitkiler: Fesleğen, biberiye ve kekik gibi doğal bitkiler iltihabı giderici etkiye sahiptir. Tiroid bezinin işlevini iyileştirmesiyle de bilinen bu bitkilerden yardım alınabilir. Keza bağışıklık sistemine çok iyi gelen zenfecil de listeye dahil edilebilir.
Öte yandan zehirli guatra iyi gelmeyen yiyecekler ise glutenli besinler, yapay tatlandırıcılar, işlenmiş gıdalar ve şeker olarak sıralanabilir.

Zehirli guatr ameliyatı

Antitiroid ilaçlar ve radyoaktif iyot kadar sık tercih edilmese de, zehirli guatr tedavisinde başvurulan bir yöntem de cerrahi müdahaledir. Tiroidektomi olarak adlandırılan tiroid ameliyatı ile hastanın tiroid bezinin ya bir kısmı, ya da tamamı dışarıya alınır.
Kötü huylu tümörün tiroid bezinde ortaya çıktığı vakalarda genellikle tiroid bezinin yarısına kadar olan bölge alınır, bu müdahale lobektomi olarak da bilinir. Bunun dışında zehirli guatrın hemen her türünde gerçekleştirilen operasyonlarda, ki buna Graves hastalığı da dâhildir, tiriod bezinin tamamı alınır.
Zehirli guatr ameliyatı en fazla 1-2 saat kadar sürer, iyileşme süreci ise çok kısadır. Operasyon esnasında boğazın başlangıç kısmında küçük bir kesi açılır ve bu sayede tiroid bezine ulaşılır. Hasta genel anestezi ile uyutulduğu için ameliyat boyunca hiçbir şey hissetmez. Ameliyattan sonra hastalar kısa sürede yeme, konuşma ve yürüme gibi fonksiyonları yerine getirmeye başlayabilirler. Genellikle hastaların sadece bir gece hastanede kalması istenir, ancak bazı doktorlar tiroid bezinin bir parçası alınan hastaları birkaç saat içinde taburcu edebiliyorlar.

Kimler ameliyat olabilir?

Ameliyat genellikle en son seçenektir, ancak tiroid bezine acilen müdahale edilmesi gereken vakalarda ise tek çare olarak cerrahi müdahale yöntemine başvurulabilir. Keza bazı hastaların antitiroid ilaçlarına alerjisi olabiliyor veya radyoaktif iyota karşı direnç gösterebiliyor. Bu tür vakalarda da doktorlar ameliyat seçeneğini gündeme getirebilir.

Zehirli guatr ameliyatı riskleri

zehirli guatr ameliyati
Zehirli guatr ameliyatı riskleri
Eğer hastalığın seyri şiddetliyse ve halihazırda başka rahatsızlıklarını da varsa, ameliyat öncesinde çeşitli önlemler almanız gerekecektir. Aksi halde ciddi kalp rahatsızlıkları ortaya çıkabilir ve tehlikeli miktarda tiroid hormonu kana karışabilir.
Ameliyat öncesinde zehirli guatrı kontrol altına alabilmek için doktorunuz antitiroid ve yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan beta bloker ilaçları reçete edebilir. Bir diğer seçenek ise ameliyattan bir hafta önce sofralık iyot alımına hız kazandırmaktır.
Bunların dışında zehirli guatr ameliyatı tecrübeli cerrahlar tarafından gerçekleştirildiğinde riskler yüzde 2’ye kadar geriler. Operasyonun yan etkileri ise radyoaktif iyot ve antitiroid ilaç tedavisinin yan etkileriyle hemen hemen aynı seviyededir.
Bahsi geçen yüzde 2’lik risk ise tiroid bezinin etrafındaki yapıların hasar görmesini içerir. Ses telleri zarar görebilir, bunun sonucunda hasta ömür boyu kısık ve boğuk sesle konuşmak zorunda kalabilir. Öte yandan tiroid bezinin hemen yanında bulunan ve vücudun kalsiyum seviyesini ayarlayan paratiroid bezleri de operasyon esnasında hasar görme riski taşır.
Bunların dışında ise enfeksiyon ve kanama, zehirli guatr ameliyatının nadir görülen riskleri arasında yer alır.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 8 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.