Stres Nedir?

Stres Nedir ?

Stres Nedir
Stres Nedir
“Stres” kavramının tarihine indiğimizde, bu kavramın fizyoloji ilmi ile ilgilenen araştırmacılar tarafından oluşturulduğunu görürüz. Önayak olan isim ise Fransız Fizyolog Claude Bernard’dır. “İç ortam dengesinin korunması zorunluluğu” görüşü ile stres konusunun gündeme geldiğini söylemek mümkündür. Ortaya atılan bu görüş zamanla pek çok araştırmacı-bilim adamı tarafından geliştirilmiş ve stres kavramı hakkında şu önemli sonuçlar çıkartılmıştır:
  1. Stres faktörü doku ve organ sistemlerini geniş çapta etkileyerek her canlıda birbirine benzer etkilere sebep olur.
  2. Bu etkiler canlı organizmada bir karşı müdafaaya yol açar ve canlı bu stres uyaranına ve onun tesirlerine karşı yeni bir uyum sağlar.
  3. Adaptasyon da denilen bu yeni uyum süreci pek çok hastalığa kapı aralar.

Stres Karşısında Vücudun Vereceği Cevap

Stres Karşısında Vücudun Vereceği Cevap
Stres Karşısında Vücudun Vereceği Cevap
Bir canlının birden fazla dokusuna etki eden bir stres faktörünün canlı organizmalarda oluşturduğu yanıtları şöyle sıralayabiliriz:
  • Enfeksiyonlar, zehirlenmeler, yorgunluk ve aşırı soğuk gibi vücutta stres oluşturan faktörler geniş bir organ kitlesini etkiler. Lenf sistemi, gastrointestinal sistem (mide ve bağırsak sistemi) ve böbrek üstü dokuları bu etki altına giren dokulardır.
  • Stres sonucunda böbrek üstü bezinde organizmanın direncini arttıracak bir dizi değişiklikler gelişir. Böyle durumda stres zararlı değil, faydalı bir etken olarak görülür. (Genel adaptasyon sendromu)
  • Organizma soğuğa ve protein zehirlenmesine maruz kaldığında kalp damarlarında bozukluk oluşur, tansiyon yükselir ve böbreklerde dokusal bozukluklar gerçekleşebilir.
  • Stres durumu vücudun çok kısa zaman içerisinde bu güçlü uyaranlara karşı adaptasyonunu ve bu aşamadan sonra gelecek olan diğer uyarılara da hazırlıklı ve bilgili olmasını sağlar. Böylece canlıların beden hücrelerinin de devamlı bir öğrenme eğiliminde olduğu görülür.
Organizmada gerçekleşen bu yeni uyum bazen bir hastalık olarak da görülebilir. Yeni bir uyum durumunda organlar çalışmalarını şu şekillerde sürdürebilir:
  • Organın gereğinden fazla çalışması durumu (Hiperfonksiyon)
  • Organın gerektiği ölçüde çalışmaması hali (Hipofonksiyon)
  • Organın hastalıklı çalışması hali (Disfonksiyon)
Tüm bu açıklamalardan anlaşılıyor ki insan organizması, bir stres karşısında yeni bir uyum durumuna girmekte, organlar ve dokular fonksiyonlarını (yapı ve görevlerini) bu yeni duruma göre belirlemekte ve bu şekilde organizmayı o stres faktörü giderilene kadar koruma altına almaktır. Ancak stres durumu uzun süre devam ettikçe bu organların normal seyrine dönmesi zor olur ve kalıcı hasarlar oluşabilir. (Örneğin kalp hastalığı gibi) Bu yüzden stres faktörü, giderilmesi gereken bir faktördür.
Bir defa bir uyaran-stres karşısında kalan bir organizma bu uyaranı tanır ve aynı durum tekrar yaşandığı takdirde organlar bu duruma hazırlıklı olur, koruyucu maddeler geliştirir.

Stres Kaynakları Nelerdir?

Stres Kaynakları Nelerdir
Stres Kaynakları Nelerdir
Vücudu stres altına girdiren, kimyasını değiştiren pek çok faktör vardır:
  • Fiziksel Stres Kaynakları: Sıcak, soğuk, sarsıntılar, darbeler, elektrik çarpmaları
  • Kimyasal Stres kaynakları: Gazlar (bacadan çıkan gazlar, egzoz gazı, metan gazı vs.), bazı madenler, sanayide kullanılan kimyasallar,
  • Sosyal Stres Kaynakları: İş ve aile ortamında gelişen bazı olumsuz faktörler (aşırı sorumluluk altında kalmak, patron ya da anne baba tarafından psikolojik şiddete uğramak, kavga etmek, tartışmak)
  • Alışkanlığa Bağlı Stres Kaynakları: Alkol, sigara veya diğer pek çok uyarıcı maddeyi devamlı kullanmak.
  • Fizyolojik Stres Kaynakları: Kişinin vücudunda gelişen tüm hastalık çeşitleri vücutta ufak ya da büyük stresler oluşturur.
  • Psikolojik Stres Kaynakları: Aşırı heyecan, gerginlik, anksiyete, panik bozukluk, depresyon, paranoid, şizofreni gibi pek çok psikolojik durum stres sebebidir.
Listeden de anlaşılacağı gibi insan vücudu istese de istemese de gün içinde pek çok stres faktörü ile karşı karşıya gelir. Kişiler tüm hayatları boyunca bu yoğun streslere yanıt vermek ve uyum sağlamak zorunda kalırlar. Özellikle insan yaşamındaki geçiş dönemleri (İlk çocukluk, ergenlik, gençlik, evlilik, yetişkinlik, orta yaş, menopoz, andropoz, yaşlılık) stresin en yoğun yaşandığı dönemlerdir.

Stres ile ilgili seriyi okumak için aşağıdaki yazıları da inceleyebilir, yorum yapabilirsiniz.

  1. Stres Nedir ?
  2. Stresin İnsan Vücudunda Yarattığı Değişiklikler
  3. Gelişim Stresleri Nelerdir ?
  4. Ailede Stres Faktörü
  5. Toplum Düzeyinde Alınabilecek Stres Tedbirleri
  6. Strese Ne iyi Gelir ?
  7. Strese iyi Gelen Çaylar
  8. Evlilik ve Stres

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 4 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgini çekebilir

Close
Close