Alerji Testi Nasıl Yapılır

Alerji Nedir ?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Nedir

Vücudun savunma mekanizmasının herhangi bir maddeye karşı aşırı duyarlılık göstermesi durumuna alerji denir. Alerjiye sebep olan maddelere alerjen madde, bu alerjen maddelerin vücutta yankı bulması durumuna ise alerjik reaksiyon denilmektedir. Alerjik reaksiyonlar çeşitli şekillerde görülebilir. Sadece deride kaşıntı ya da hapşırma şeklinde seyredebileceği gibi, tüm vücudu etki altına alarak ölümcül tablolar oluşmasına da sebep olabilir. (Anafilaktik şok)

Alerjiler dönemsel (mevsimsel) ya da kronik yaşanabilir. Alerjik reaksiyonun ne zaman yaşanacağı, kişinin o alerjen madde ile ne zaman karşılaşacağına bağlıdır. Örneğin polen alerjisi olan kişiler polenlerle sadece ilkbahar mevsiminde karşılaşabileceği için bu alerji türü mevsimseldir. Ancak toza ya da akarlara alerjisi olan bireylerin işi çok daha zordur. Çünkü her anlarında bu maddelerle karşılaşma ihtimalleri vardır. (Akar: Genellikle tozlarla bir arada bulunan, gözle seçilmesi zor olan örümceğe benzer bir böcek türü.) Hayat kalitesini fazlasıyla düşüren, büyük sıkıntılar yaşatan ve hayati tehlike oluşturabilen bir durum olduğu söylenebilir.

Alerji Neden Olur?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Neden Olur
Vücudumuz gün içerisinde canlı ya da cansız pek çok partikül ile karşı karşıya kalır ve bunların hepsi ile baş eder. Örneğin burnumuzun içerisindeki kıllar ve sümüksü salgı maddeleri; soluduğumuz havadaki insan, hayvan, bitki, mantar ya da yakıt kaynaklı partikülleri filtreleme özelliğindedir. Filtrelenememiş, mideye doğru yol almış partiküller mide asidi sayesinde bertaraf edilir. Akciğere konanlar ise oradaki koruyucu hücreler tarafından yutulur ya da bu hücrelerin salgıladığı maddeler ile yok edilir. Ancak bazı maddeler vücudun aşırı tepki vermesine sebep olacak yapıda olur. (Herhangi bir alerjenin vücutta ne kadar tepki uyandıracağı kişinin bünyesine ve genetik yapısına göre değişir.)
Vücut alerjen madde ile ilk kez karşılaştığı zaman ortama çok miktarda lgE antikoru salınır. (Sağlıklı bünyelerde belirli ölçüde salınmaktadır.) Kana salınan bu antikorlar deri, sindirim ve solunum sistemindeki mast hücrelerine bağlanır. (Mast hücresi; histamin ve heparin maddeleri ile dolu olan bir hücredir. Bağışıklık sisteminde rolü büyüktür.) Vücut aynı alerjen maddeye tekrar maruz kaldığında bağlanmış olan lgE antikorları ve mast hücreleri patlar ve ortama vücudun tolere edebileceğinden çok daha fazla histamin ve heparin salınmış olur. Histaminalerji durumlarında lokal bağışıklık cevabı olarak ortama salınan azot bileşiğidir. Alerjik reaksiyonların yaşanmasında vücuttaki asıl etken madde budur.

Alerji Çeşitleri Nelerdir?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Çeşitleri Nelerdir
Alerjik reaksiyonların etki ettiği organlara ya da oluşturduğu etkilere göre farklı alerji çeşitleri vardır.
  • Alerjik Rinit: Mevsimsel bir alerji çeşididir. Saman nezlesi ya da bahar alerjisi gibi isimlerle de anılır. İlkbahar mevsiminde havaya saçılan polenlerin etkisiyle vücut alerjik reaksiyon verir. Rinit; nezlenin tıp dilindeki karşılığıdır. Vücut polenlerle karşılaştığında hapşırma, burun akıntısı, tıkanıklık, boğaz kaşıntısı, öksürük gibi nezle belirtileri gösterdiği için alerjik rinit ismi verilmiştir. Alerjik rinit sadece polenlere karşı değil; ev tozu, hayvan tüyü, küf mantarı ya da kimyasallara karşı da gelişebilir. Vücudun neye nasıl tepki vereceği tamamen bünyeye ve genetik kodlara bağlıdır.
  • Deri Alerjisi: İsminden de anlaşılabileceği gibi deri üzerinde gözlenen alerjik tepki durumudur. Herhangi bir maddeyle temastan, ağız yoluyla alınan bir ilaçtan ya da gıdadan dolayı deride kızarıklık, kuruma, kaşıntı, kurdeşen (ürtiker) gibi belirtiler oluşur. (Genellikle penisilin altyapılı antibiyotik ilaçlar buna sebep olur.)
  •  Alerjik Astım: Alerjen madde ile karşı karşıya kalındığında (toz, hayvan tüyü, küf gibi) aşırı bronş duyarlılığı sonucu kişiler astım belirtileri yaşarlar. Göğüste sıkışıklık, nefes alamama, kuru öksürük, hırıltı gibi belirtilerle kendisini gösterir.
  • Atopik Dermatit: Egzama anlamına gelir. Genellikle çocukluk dönemlerinde başladığı için çocuk egzaması da denilebilir. Kronik bir cilt hastalığıdır. Çevresel ya da genetik etmenlere bağlı olarak gelişebilir. Tedavi edilmediğinde ileri dönemlerde alerjik rinit ya da astıma çevirme ihtimali vardır.
  • Alerjik Konjonktivit: Gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının içini saran konjunktiva isimli bir zar vardır. Bu zarda alerjik etkilerle iltihap gelişirse alerjik konjonktivit oluşur. Göz bölgesinde kaşıntı, yanma, kızarıklık ve akıntı oluşturur. Oluşum sebebine göre farklı türleri vardır.
  • Lokal Alerji: Alerjen maddenin sadece temas ettiği bölgede alerji oluşturması durumudur. Örneğin arı sokması sonucu vücudun sadece o bölgesinde şişkinlik, kızarıklık ağrı oluşabilir. (Arı sokması anafilaktik şok durumlarının yaşanmasına da sebep olma potansiyelindedir.)
  • Anafilaktik Şok: Alerjik reaksiyonların en ciddi tablosudur. Nefes alamama, hipotansiyon ve bilinç kaybı ile birlikte -eğer hemen müdahale edilmezse- ölüm gerçekleşebilir. Akla gelebilecek pek çok alerjen madde buna sebep olabilir. (Arı venomları, ilaçlar, besinlerdeki kimyasallar ya da proteinler, enzimler vs.) Nadir de olsa alerji testi sırasında da bu durum yaşanabileceği için bir uzman doktor eşliğinde testlerin yapılması çok önemlidir.

Alerji Tedavisi Nasıldır?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Tedavisi Nasıldır
Alerji durumunda yapılacak en önemli ilk şey alerjen maddeden uzaklaşmak ve hemen sonrasında doktora başvurmaktır. Alerjideki etken madde histamin olduğundan genellikle ilk aşamada antihistaminik ilaçlarla tedavi edilir. (Genellikle loratadin, setirizn, desioratadin ilaçları kullanılır.) Eğer alerjen maddenin ne olduğu tam olarak tespit edilememişse doktora gidilmeli ve alerji testi yaptırılmalıdır.
Ciltte oluşan alerjik kabartılar ya da lezyonlar için antihistaminik ve kortikosteroid içerikli losyon ya da kremlerle tedavi yapılabilir. Alerjik rinit durumunda ise nezle semptomlarını gidermek için kortizonlu sprey kullanılır. Çocukluk döneminden itibaren başlayan ve ileride büyük alerjik reaksiyonlara sebep olabilecek atopik dermatitte (egzamada) ise ultraviyole ışık tedavisi uygulanır.
Alerji aşısı da bir diğer tedavi yöntemidir. Seyreltilmiş dozda alerjen madde deri altından belirli bir dozda verilir ve doktorun belirlediği aralıklarla bu aşı tedavisi sürer. Her defasında bir öncekinden bir miktar daha fazla alerjen madde vücuda gönderilir. Böylelikle vücudun bağışıklık sistemi o maddeyi tanımaya başlar ve duyarlılık göstermez hale gelir. Bu aşı iğne yoluyla ya da dilaltına damla şeklinde uygulanabilir.

Alerji Testi Nasıl Yapılır ?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerjilerde 3 çeşit test yöntemi kullanılır:
  • Kan Testi: Kanda IgE antikoru taraması yapılır. Normal insanlarda bu antikor belli bir miktarda vücuda salınırken, alerjik bünyeye sahip kişilerde IgE 10 kat daha fazla görülür. (Diğer alerji testleri daha belirleyici olsa da risk almamak adına 3 yaşından küçük çocuklarda bu test tercih edilmektedir.)
  • Prick Testi: Deride alerji testidir. Besinlerle, ilaçlarla ya da hava yolu ile vücuda temas edecek ya da solunacak maddeler solüsyonlar halinde hazırlanır. Bu solüsyonlar yaklaşık 30 çeşittir. Deriye her bir solüsyondan birer damla damlatılır ve damlatılan yer hafifçe çizilir. 20-30 dakika geçtikten sonra uygulama yapılan yerlerde kabartı ve kızarıklıklar gelişmeye başlıyorsa kişide o maddeye karşı alerji var demektir. Bu test yaptırılmadan önce kişilerin özellikle antihistaminik ilaç almamış olması gerekir. Hatta bazı öksürük şurupları, anti-depresanlar ya da grip ilaçları da alerjik tepkiyi baskılayabilir ve sonucun yanıltıcı çıkmasına sebep olabilir. Bundan dolayı kişiler teste girmeden önce kullandıkları ilaçları doktora bildirmelidir.
  • Patch Test: Yama testi de denilir. Kontakt dermatit (temas yolu ile oluşan egzama) tespitinde bu test yöntemi kullanılır. Küçük bantlar üzerine çeşitli kimyasallar sürülerek sırt bölgesine yapıştırılır. Yaklaşık 2 gün sonra bu bantlar çıkartılır ve derideki değişimlere bakılır. Eğer deride kızarıklık ve kabartılar mevcutsa kişinin bu maddeye karşı alerjisi var demektir.
Alerji testleri sırasında çok nadir de olsa anafilaktik şok durumları yaşanabilmektedir. Bu testlerin; işinin ehli, tecrübeli bir Alerji Uzmanı tarafından yapılıyor olduğundan emin olunmalıdır.

Alerji Önlenebilir mi?

Alerji Testi Nasıl Yapılır
Alerji Önlenebilir mi
Alerji konusunda önlem henüz bebek doğmadan alınmalıdır. Anne adayının aşırı korunaklı davranması, bebekte alerjiye yatkınlık doğurur. Anne hamileliğinde doğal ortamlarda gezmekten, toprakla ve hayvanlarla temas etmekten çekinmemelidir. Vücuda zarar vermeyecek mikroplarla temas, anne karnındaki bebeğin de bağışıklık kazanmasına yardımcı olur.
Tıbbi bir gereklilik olmadıkça anne bebeğini normal doğum ile doğurmalıdır. Bebek normal doğumda annenin doğum kanalındaki doğal flora ile karşılaşır. (Üreme kanallarını muhafaza eden koruyucu bakterilerdir. Bu bakteri ya da mantar floraları bir denge içerisindedir. Organların bütünlüğünü dış etkilerden, zararlı mikroplardan korur.) Bebekler bu flora ile karşılaştıklarında ilk bağışıklık uyarısını alır ve bağışlık sistemi aktif hale geçer. Sezeryanda ise bebekler fazlasıyla steril bir ortamda doğar. İlk anda herhangi bir mikropla karşılaşmadıkları için bağışıklık gelişmez ve alerjik hastalıklara yatkınlık oluşur. Bu durum hayatın bütün dönemlerinde böyle olmaktadır. Mikroorganizmalar ile mücadeleyi kısıtlamak ve sterilizasyon konusunda takıntılı davranmak çocuğu hastalıklardan korumayacağı gibi daha fazla ve daha ciddi hastalıklar yaşamasına sebep olacaktır.
Bu aşamaları doğru bir şekilde atlatamamış ve alerjik bir bünye edinmiş kişilerin mikroplarla mücadele etmeye girişmesi pek beklenen bir şey değildir. Çünkü hayati risk mevcuttur. Bu kişilerin korunma tedavisi uygulaması gerekir. Alerjiden korunmak için yapılabilecek en önemli şey kişiyi alerjenlerden uzaklaştırmak veya alerjenleri kişiden uzaklaştırmak olacaktır. Örneğin hayvan tüyüne alerjisi olan kişiler evde hayvan beslememeyi tercih etmelidir. Ancak bu tür durumlar için burna püskürtülebilecek özel selüloz spreyler geliştirilmiştir.  Bu spreyler burna püskürtüldüğünde burnun epitel yüzeyinde ince bir tabaka oluşturur. Bu da alerjenlerin burun içerisine girdiklerinde mukoza tabakasına değmesini engeller. Böylelikle alerjik reaksiyon gerçekleşmez.

Alerji İçin Hangi Bölüme Başvurulmalıdır?

Alerji belirtileri ile yüzleşen kişilerin öncelikle Dahiliye Bölümüne başvurması ve gerekli tetkikleri yaptırması gerekir. Kan tahlili (kanda IgE taraması) ve deride alerji testi bu bölümde yapılır. Alerji Uzmanı kontrolünde testlerin gerçekleştirilmesi gerekir. Alerjik hastalar eğer çocuksa, Alerji Uzmanının aynı zamanda Çocuk Hastalıkları Uzmanı olmasında yarar vardır. Alerji hastalıkları Kulak Burun Boğaz Bölümü ile de bağlantılıdır.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 4 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgini çekebilir

Close
Close