Menopoz Nedir?

Menopoz Nedir ?

Menopoz Nedir?
Menopoz Nedir
Bilimsel olarak “son görülen adet” olarak tanımlanan menopoz, kadınların doğal süreçlerinde karşılaştıkları bir durumdur. Vücutta doğuştan itibaren sayısı belli olan yumurta hücresinin her ay vücuttan teker teker atılması sonucu yaklaşık 50 yaşlarına doğru yumurta hücresi tamamen bitmiş olmakta ve kadın adet görememeye başlamaktadır. Doğurganlık özelliği menopoz ile birlikte tamamen ortadan kalkmaktadır.

20. yüzyılın öncesinde yaş ortalaması 40-45 olduğundan kadınların menopozla tanışma fırsatı pek bulunmamaktaydı. Bu yaş ortalamasını aşanlar ise menopozun ne anlama geldiğini bilmiyorlardı; ancak bilimin ve tıbbın gelişmesi ile yaş ortalaması arttığından, kadınlar menopoz hakkında daha fazla bilince sahip olmaya başlamış ve bu dönemi en rahat şekilde atlatmanın yolunu bulmuşlardır. Zamanımızda kadınların menopoza girme yaş ortalaması 47-50’dir. Ancak bu oran bağlayıcı değildir. Yaşanılan iklime, toplum yapısına ve bireysel özelliklere göre bu yaş aralığı değişebilmektedir.


Menepozun Evreleri Nelerdir ?

Menopoz bir anda başlayıp her şeyin normal seyrinde devam ettiği bir süreç değildir. Kendisini birkaç yıl önceden yavaş yavaş belli etmeye başlayıp, menopoz aşamasından sonra da bir ya da birkaç yıl etkisini yoğun şekilde devam ettirir. Bu geçiş dönemleri doğal süreçte vücudu yeni duruma hazırlamaktadır. Menopozda 3 evre bulunmaktadır:
  • Premenopoz Dönem: Menopozdan önceki dönemdir. 2 ya da 6 yıllık bir süreci kapsar. Fizyolojik olarak bu dönemde kadınlarda bazı semptomlar görülmektedir. Eskisine göre daha hızlı yorulma, ateş basmaları, kemik erimesi başlangıcı, metabolizmada yavaşlama, hormonlarda azalma, duygusal ve algısal dengelerde değişim gözlenmektedir. Psikolojik semptomlar da kadının yaşantısına göre farklı şekiller alabilmektedir. Bu dönemde kadınlar doğurganlık özelliğini kaybetmiş değillerdir; ancak genç dönemde yaşanan hamilelik ile 40-50 yaşlarında beklenmedik bir şekilde yaşanan hamilelik arasında risk açısından büyük farklar vardır. Hem anne hem de bebek için sıkıntılı bir hamilelik süreci yaşanması çok olasıdır. Adet döngüleri düzensiz hale gelmeye başlamıştır. İlk aşamalarda çok sık kan gelmesi ve zamanla da seyrelmesi ve en sonunda bitmesiyle bu evre tamamlanmış olur.
  • Menopoz Dönemi: Son görülen adet anlamına gelir. Vücutta yumurta tamamen bitmiş durumdadır ve bu durumu geri yerine döndürmek ve menopoz yaşını ileriye atmak bu günün şartlarıyla mümkün değildir. Kadın doğurganlık özelliğini tamamen kaybetmiştir. Bu dönemde kişiler doktora başvurarak menopoz hakkında bilinçlenebilir ve menopozun getirdiği semptomları hafifletme ya da yok etme açısından doktordan yardım alabilirler.
  • Postmenopoz Dönem: Menopozdan sonraki 1 senelik dönemi tanımlamaktadır. Özellikle kadınlık hormonu olan “östrojen” fazlasıyla azalmış durumdadır. Kalp-damar hastalıkları açısından risk iki katına çıkmıştır. Ayrıca kemik, en çok bu 1 yıllık dönemde kalsiyum kaybetmektedir. Yani kemik erimesi (osteoporoz) yaşanma riski maksimum seviyededir. Bu dönemde kadınlar doktorlarıyla belirli aralıklarda görüşmeyi ve eksikleri tamamlamayı ihmal etmemelidir.

Kadınların Psikolojisi Menopoz Dönemini Nasıl Karşılamaktadır ?

Kadınların Psikolojisi Menopoz Dönemini Nasıl Karşılamaktadır
Kadınların psikolojisi Menopoz dönemini nasıl karşılamaktadır
Menopoza bakış açısı topluma göre ve kişinin yaşanmışlıklarına göre farklı olacaktır. Örneğin; tüm dünya istatistiklerine bakıldığında Doğudan Batıya doğru menopoz algısında negatif anlamda bir farklılık oluştuğu görülecektir. Dünyanın Doğu kısmındaki bazı toplumlarda kadınlar menopozu bir kurtuluş olarak görüp kutlarken; Batı toplumlarında ise menopoz “kadınlığın son bulması” olarak algılanmakta ve kişiyi depresyona sürüklemektedir. Oysaki kadınlığın son bulması gibi bir durum söz konusu değildir.
Sadece kadın doğurganlık özelliğini geride bırakmıştır ve hormon seviyelerindeki azalmadan dolayı vajinal kuruluk sıkıntısı yaşanabilmektedir; ancak tıpta vajinal kuruluğu gidermek adına lokal tedaviler uygulanmaktadır. (Vajinaya doğrudan uygulanan östrojen içerikli fitil, krem, ovül gibi…)
Öncelikle kadınlar menopozun doğal sürecin getirdiği bir durum olduğunu kabullenmelidir. Kabullendiği takdirde diğer aşamalarla baş etmesi zor olmayacak, semptomlar daha hafif yaşanacaktır.

Menopoza Girme Yaşını Hangi Durumlar Etkiler?

Genetik ve çevresel faktörler menopozun girme yaşında en belirleyici iki unsurdur. Her birey belirli bir yumurta sayısıyla doğmaktadır. Bu genetik bir özelliktir ve bunu değiştirebilmek bu günün şartlarıyla mümkün değildir. Her ay 1 yumurta, kanama yoluyla vücuttan atılır. Bu yumurtalar son bulduğunda menopoz başlar. Bu süreç yaşanabilecek en normal süreçtir. Çevresel faktörler bu normal süreci yavaşlatıp hızlandırabilme etkisine sahiptir. Menopozun çok daha erken yaşanmasına sebep olacak bazı çevresel faktörler şunlardır:
  • Kötü Hayat Tarzı: Uyku düzeni ve yeme düzeni olmayan; alkol kullanan kişilerin hücreleri çabuk yaşlanma eğilimindedir. Hücrelerdeki bu hızlı yaşlanma süreci vücudun tüm fonksiyonlarına negatif etki etmektedir. Bu durum da menopozun beklenenden daha erken gelişmesine sebep olur.
  • Spordan uzak bir yaşam; katkı maddeli ve hormonlu gıdalarla beslenme
  • Sigara kullanımı
  • Stres altında çalışmak (Stres faktörü kadınları erkeklere göre daha kötü etkilemektedir.)
  • Hava kirliliği çok olan semtlerde ikamet etmek

Menopoz Belirtileri Nelerdir ?

Menopoz belirtileri nelerdir
Menopoz belirtileri nelerdir
Hormon seviyelerinin düşmesi sonucu menopoz dönemine girildiğinde kadınlarda bir takım sıkıntılı semptomlar yaşanmaktadır. Bunlardan ilk ve en önemlisi ise artık kanama görmemektir. Özellikle 47 yaşını geçen kadınlar 1 yıldan uzun süre kanama görmemişse; menopoza girdiğini düşünebilir ve bir kadın doktoruna başvurabilir. Ateş basması da çok yaygın bir belirtidir. Göğsün üstünden hararet hissedilir ve terleme meydana gelir. Östrojen azaldığından dolayı vajinal kuruluk problemleri yaşanabilmektedir. Ayrıca hastalıklar açısından da çok riskli bir döneme girilmiş olur.
Kadınlar menopoz dönemini büyük psikolojik sıkıntılarla karşılayabileceği gibi normal ve hatta sevinçle bile karşılayabilir. Bu tamamen menopoza bakış açısıyla alakalıdır. Hormonların azalmasının da nispeten psikolojiye olumsuz anlamda katkısı olacaktır; ancak burada en büyük pay kişinin düşünce yapısındadır. Kişiler bu dönemde depresyona fazlasıyla eğilim gösterebilir. Yaşanılan yeni durum ve yeni hormon seviyeleri kadınların daha tahammülsüz ve karamsar olmasına sebep olabilir. Meditasyon, inanç ve sık sık duş almak bu sürecin psikolojik açıdan rahat atlatılmasını sağlayacaktır.

Menopoz Hangi Hastalıkların Yaşanma Riskini Arttırır ?

Menopoz Hangi Hastalıkların Yaşanma Riskini Arttırır
Hangi hastalıkların yaşanma riskini arttırır

Menopozdan sonraki ilk 2 sene, kemik dokusunun rezervinden en çok kalsiyum kaybettiği senelerdir. Bu senelerde kalsiyumun kemiklere yapışma fonksiyonunda azalma meydana gelir ve vücuttan dışarıya daha fazla kalsiyum atılır. Bunu telafi etmenin yolu ise; her zamankinden daha fazla kalsiyum içerikli besinler tüketmek (Keçiboynuzu, kefir, süt, yoğurt…) ve gerekirse doktorun belirttiği ölçülerde kalsiyum içerikli tablet takviyeleri almaktır. Telafi edilmediği takdirde Osteoporoz yani kemik erimesi riski artacaktır.

Kalp-damar hastalığı riskinde artma da menopozun negatif etkilerindendir. Menopoz öncesinde kadınların kalp-damar hastalığına yakalanma riski erkeklerin yarısı kadar olmakla birlikte; menopoza girilmesiyle bu risk erkeklerinkiyle eşitlenmektedir. Kadınların menopoz gerçeği karşısındaki tutumu ve hayat tarzı da bu riskin artması ya da azalmasında belirleyicidir.
Menopozdan sonra kadınlar dışardan “östrojen hormonu” takviyesi aldıklarında; eğer genetik olarak eğilim varsa ya da meme dokusunda bir kanser oluşumu baş göstermişse bunun hızlanmasına sebep olacaktır. Bundan dolayı çok gerektiren bir durum olmadıkça menopoz döneminde hormon takviyesi önerilmemektedir.

Menopoza Girme Yaşı Geciktirilebilir mi?

Her kadının doğuştan itibaren menopoz yaşı az çok bellidir; çünkü belli bir yumurta sayısıyla dünyaya gelir ve bu yumurtalardan her ay bir tanesi kanama yoluyla atılır. (Yumurta cinsel birleşme sonucu spermle döllendiği zaman kanama olmaz. Bazı durumlarda ise kadınlar her ay ikişer yumurtayı kanama yoluyla atabilmektedir.)  Bu günün teknolojisi, kadınların ne kadar yumurta bulundurduğunu ve ne zaman menopoz dönemine girileceğini belirler niteliktedir.
Menopoza girme yaşını geciktirmekten ziyade bu yaşın erkene alınmasını önlemek daha gerçekçi bir yaklaşım olacaktır. Kötü hayat tarzından, kötü alışkanlıklardan, stres faktöründen ve hava kirliliğinden uzaklaşarak kişiler normal menopoz yaşını bulabilirler.  Menopoz döneminden sonra yapılabilecek tedaviler yalnızca kişinin yaşadığı sıkıntılı semptomları gidermek ve eksilenleri yerine koymak için takviyelerde bulunmak şeklinde olacaktır.
Eksilen kadınlık hormonu (östrojen) için bir dönem doktorlar kadınlara hormon ilacı yazarak östrojen takviyesinde bulunmaktaydı; ancak sonraları bu hormon takviyesinin kadınlarda meme kanseri riskini arttırdığı gözlendiğinden çok ihtiyaç duyulmadıkça hormon takviyesi yapılmamasına karar kılındı.

Erken Menopoz Nedir ?

Kadının 35 yaşından önce adetten kesilmesi ve bir yıldan fazla adet görememesi durumu erken menopozu tanımlamaktadır. Bu durum doğuştan gelen az sayıdaki yumurta rezervine bağlı olabileceği gibi; kötü hayat tarzına ve travmalara bağlı olarak da menopoz erken yaşta görülebilmektedir.
Ancak yumurta rezervi normal sayılarda olan bir kadının hayat tarzı ne kadar kötü olursa olsun 35 yaşından önce adetten kesilmesi pek görülen bir şey değildir. Bu yüzden erken menopoz genetik kaynaklı bir durumdur denilebilir.  Eğer yumurta rezervi tükenmişse bu durumda doktorların yapabileceği hiçbir şey yoktur. Sadece belirtileri tedavi etmek ve sıkıntıları giderebilmek mümkün olacaktır.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 2 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İlgini çekebilir

Close