Hidrosefali nedir ?

Hidrosefali Nedir?

Hidrosefali Nedir
Hidrosefali nedir
Beyinde su (omurilik sıvısı) toplanması sonucunda, kafanın anormal büyüklüğe ulaşması olarak bilinen hidrosefali,su kafa” olarak da bilinen bir hastalıktır. Beyin odacıklarında, aşırı miktarda “BOS” adı verilen omurilik sıvısının birikmesi sonucunda oluşur. Kafa içinde biriken sıvı, kafa boşluğundaki basıncın artmasına neden olarak kafanın büyümesini sağlar. Bu nedenle hidrosefali olan bir kişi, anormal kafa büyüklüğü ile fiziksel olarak da anlaşılabilir. Hidrosefali hastalığında biriken omurilik sıvısı; beyinde hasar oluşturur ve bu hasar neticesinde, beynin işlevleri etkilenerek zihinsel, fiziksel ve gelişimsel bozukluklara neden olur.
Hidrosefali, genellikle; bebek, çocuk ve 60 yaş üzerindeki bireylerde görülse de, orta yaş kişilerde de rastlanabiliyor. Hidrosefalinin yaygınlığına dair yapılan araştırmalara göre; yaklaşık her 500 çocuktan birinin, hidrosefali hastası olduğu belirtilmektedir. Erken dönemde yaşanılan hidrosefali hastalığının tanısı; doğum öncesinde, doğum esnasında ya da erken bebeklik döneminde konulabilmektedir.

Hidrosefali Nedenleri Nelerdir?

Hidrosefali Nedenleri Nelerdir
Hidrosefali nedenleri nelerdir
Genellikle hidrosefali; beyindeki omurilik sıvısının, dolaşımdaki  herhangi bir noktada tıkanmasına bağlı olarak oluşur. Tıkanma olayı, karıncıkları bağlayan delik veya kanallarda olabileceği gibi, emilimin gerçekleştiği son noktada da olabilir. Tıkanmaya neden olan faktör; enfeksiyon, kafa darbesi ya da tümör olabilir. Farklı zamanlarda oluşabilen hidrosefali, meydana geldiği zamana göre oluşum nedenleri gösterir.
Hidrosefalinin nedenleri; doğuştan ya da sonradan gelişen edinsel olarak ikiye ayrılabilir.
1-Doğuştan hidrosefalinin oluşma nedenleri;
  • Bebekte omurganın kapanmaması
  • Hamilelik döneminde geçirilen enfeksiyon
  • Yapısal gelişim bozuklukları
  • Genetik faktörler
2-Edinsel hidrosefalinin oluşma nedenleri;
  • Beyin omurilik sıvısının aşırı üretimi
  • Beyin omurilik sıvısınının aktarıldığı kanallarda tıkanıklık
  • Beyin omurilik sıvısı emilimine ait bir bozukluk
Hidrosefalinin doğumun hemen ardından görülmesine neden olan faktörler;
  • Bebeğin menenjit gibi ağır enfeksiyonlar geçirmesi
  • Erken doğan bebeğin, doğum sonrasında geçirdiği beyin kanaması
  • Doğum esnasında oluşan beyin hasar ve yaralanmaları
  • ​Merkezi sinir sisteminde görülen tümörler
  • ​Kafa travması

Hidrosefali Belirtileri Nelerdir?

Hidrosefali; bebek, çocuk, genç ve yaşlılarda farklı belirtiler ile meydana çıkar;

Bebeklerde Görülen Hidrosefali Belirtileri

  • Kafatası yüzeyinde ya da bıngıldakta şişkinlik
  • Baş çevresi ölçümünde hızlı bir artış
  • Gözlerde aşağı doğru sabitlenme
  • Aşırı uyku ve uyanmak istememe
  • Kaslarda zayıflık
  • Nöbet geçirme
  • İştahsızlık
  • Kusma

Çocuklarda Görülen Hidrosefali Belirtileri

  • Kısa ve yüksek sesli ağlama
  • Kişilik değişiklikleri
  • Yüzün yapısında değişiklikler
  • Aşırı uyku ve uyanmak istememe
  • Konsantrasyon zayıflığı
  • İdrar tutmada güçlük
  • Başta anormal büyüklük
  • Kusma ve mide bulantısı
  • Nöbet geçirme
  • Gelişim geriliği
  • Göz kayması
  • Baş ağrıları
  • Kas spazmı
  • İştahsızlık
  • Sinirlilik

​Genç ve Yaşlılarda Görülen Hidrosefali Belirtileri

  • Konsantrasyon bozukluğu
  • Koordinasyon bozuklukları
  • Kronik baş ağrıları
  • Mesane problemleri
  • Yürümede güçlük
  • Görme problemleri
  • Hafıza zayıflığı

Hidrosefali Nasıl Teşhis Edilir?

Hidrosefali Nasıl Teşhis Edilir
Hidrosefali nasıl teşhis edilir
Ciddi beyin hasarlarına neden olan hidrosefalinin, erken teşhis edilerek tedaviye başlanması yaşamsal önem taşır. Hastalığın görüldüğü yaş kriterine göre, uzmanlar farklı teşhis teknikleri kullanabilir. Erken yaşlarda şüphelenilen hidrosefalinin teşhisinde; fiziksel ve ultrason cihazı ile muayene gerçekleşirken, yetişkin yaşlarda meydana gelen şüphelerde MR ve bilgisayarlı tomografi cihazları kullanılmaktadır.
Belirtilen teknikler ile beyindeki basınç artışı ve karıncıkların genişlemesi belirtilerinin saptanması ile hidrosefalinin teşhisi kesinleşir. MR’ın hidrosefali teşhisinde diğer yöntemlerden üstünlük sağlamasının nedeni; karıncıklar arasındaki ilişkiyi gerçekleştiren kanal ve pencerelerin durumunu en ince ayrıntısıyla gösterebilmesidir.

Hidrosefali tedavi

Hidrosefali Nasıl Tedavi Edilir
Hidrosefali nasıl tedavi edilir
Hidrosefali hastalığı, ilaç ile tedavi edilemez. Yalnızca, beyin ve sinir cerrahisi uzmanlarınca yapılacak cerrahi müdahaleler ile hidrosefali düzeltilebilir. Tercih edilecek cerrahi girişim yöntemleri, hastalığın altında yatan sebebine göre değişiklik gösterecektir. Eğer beyin omurilik sıvısının dolaşımını bozan tümör, kist vb. tıkanıklık varsa, neden olan bu tıkanıklığa yönelik endoskopik yöntemler uygulanabilir. Tıkanıklığın açılmadığı durumlarda ise, omurilik sıvısının beyin içindeki dolaşım yolları cerrahi müdahale ile değiştirilebilir.
Hastaların genelinde, omurilik sıvısının dolaşımının eski haline getirilmesi mümkün olmadığı için, bu sıvının beyinden farklı bir vücut boşluğuna aktarılması sağlanmalıdır. Bu aktarım işlemi için, genel anestezi altında yapılan ameliyat ile, hastaya herhangi bir güç kaynağına ihtiyaç duymayan “şant” yerleştirilir. Uzun ve ince silikon bir boru olan şantın, tek yönlü ve kontrollü hız ile çalışması için, kafa derisinin alt yüzeyinde sisteme ait “pompa” adlı parçası bulunur. Fazla miktarda olan sıvı, bu düzenek sayesinde vücudun daha rahat emebileceği kalp ya da karın bölgesine taşınır.
Ameliyat sonrası, bir süre hastanede gözetim altında kalan hastanın, genellikle şikayetlerinin bir süre sonra düzeldiği gözlenir. Ancak beyin dokusuna ait kalıcı hasar oluşmuşsa, hastada bazı fonksiyonlar düzelmeyebilir. Zeka ve görme gibi fonksiyonlara ait sorunların düzelmemesinin en önemli sebebi, geç uygulanan tedavidir. Hastaların hastanede kalış süresi hastada gözlenen iyileşme durumuna göre değişirken, şantın çalışma takibi uzun süreli izlenme gerektirir. Hidrosefali hastalığı nedeniyle şant tedavisi gören hastaların, büyük bir kısmı normal yaşamlarını sürdürmektedir.
Enfeksiyon ve şantın çalışmaması gibi durumlarda şantın değiştirilmesi gerekebilir. Beynin, şant mekanizmasına bağımlılığı yıllarca devam edebilir.  Hastaların genelinde, şant ihtiyacı ömür boyu sürerken, problem yaşanmadığı sürece şantın çıkartılması da önerilmez.
Şant takılma işlemi başarı ile gerçekleştirildiğinde, rutin kontroller ile şantın çalışma düzeninin takibinin yapılması gereklidir. Şantın kontrol muayenelerinde çekilmesi gereken kafa grafiği ve beyin tomografisi şanta zarar vermez, MR tetkiki içinse şant tipinin uygun olması gerekir. Hastada oluşabilecek herhangi bir sorun ile karşılaşıldığında, acil olarak hastalığı takip eden uzmana başvurulmalıdır.

Şant sisteminde oluşabilecek problemler nelerdir?

Mekanik sorunlar; sistemin uygun çalışmasını engelleyebilen mekanik nedenlerdir. Beyin omurilik sıvısının sahip olduğu kimyasal maddeler, beyine ait doku ve enfeksiyon şantı tıkayabilir. Şant tıkandığında, kafa içinde biriken fazla sıvı boşalamayacağından dolayı, yeniden hidrosefalinin belirtileri gözlenir. Tıkanma, şantın karıncıktaki bölgesinde, pompasında ya da uç kısmında oluşabilir. Şantın gösterdiği mekanik sorunlardan en çok görülen ikincisi de, şant ayrılması ve kopmasıdır.
Dinamik sorunlar nedeni ile oluşan aşırı boşaltım problemi yaşandığında, hastalar ayaktayken şiddetli baş ağrısından şikâyet ederlerken, yatar durumda rahatlama görülür. Ameliyat öncesi beyin karıncıkları çok genişleyenlerde ya da büyük yaştaki çocuklarda,  şantın fazla çalışması durumunda beyin boşlukları küçülmesine rağmen, kafatası fazla küçülemediğinden beyin ile beyin zarı arasındaki boşluk artar. Bu nedenle, beyinden beyin zarına uzanan toplar damarlar yırtılarak beyin dokusu ile beyin zarı arasında kanlı sıvı toplanmasını sağlayabilir.
Şant enfeksiyonu; genellikle şantın takılmasını takip eden ilk iki ay içinde ortaya çıkar. Belirtileri, enfeksiyonun oluştuğu yere göre değişir. Yara enfeksiyonları; genellikle ateşlidir ve şantın bulunduğu alanda ya da şant yolunda kızarıklık, iltihaplı akıntı ile görülür. Karın zarındaki iltahaplanma; belirgin bir ateş, kusma, iştahsızlık ve karındaki gerginlik ile kendini belli edebilir. Şant enfeksiyonundan kuşkulanıldığında şant çıkarılarak, kafa basıncını kontrol etmek ve enfeksiyonu takip amacıyla beyin karıncıklarına sıvı boşaltımı için tüp yerleştirilir.  Bu tüp, kapalı bir sistem yardımıyla, fazla sıvıyı dışarıya bir torba içine akıtır. Tüp sistemi aracılığı ile, sıvıdan örnek alınıp enfeksiyon takip ve tedavisi tamamlanıldığında hastaya yeni bir şant takılır.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 2 votes)

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.