Guatr Belirtileri Nelerdir ?

Guatr nedir ?

Guatr nedir
Guatr nedir

Gırtlağın hemen altında yer alan adem elması, aynı zamanda tiroid bezine de ev sahipliği yapar. Tiroid bezinin anormal şekilde büyümesine yol açan çeşitli rahatsızlıklar guatr hastalığını sonuç verir. Guatr hastalarının boğaz bölgesinde şişkinlik görülür, yutkunmada zorluk yaşanabilir.

Guatr, kendi içinde birçok farklı çeşide sahiptir. Örneğin Graves hastalığında tiroid bezinin tamamı büyür. Bir diğer guatr çeşidi olan zehirli guatrda ise trioid bezinin üzerinde bir veya birkaç tane nodül oluşarak tiroid hormonunun gereğinden fazla salgılanmasına yol açar. Ancak kabaca guatr rahatsızlığını tiroid bezinin büyümesi olarak nitelendirebilmemiz mümkündür.
Guatrın ortaya çıkmasına sebep olan en büyük etken, tüketilen gıdalardaki iyot eksikliğidir. Türkiye’de iyotlu tuz kullanımı yaygın olduğu için guatr hastalığı eskisi kadar sık görülmez. Ancak tiroid hormonlarının olması gerektiği miktarda salgılanamaması, nodüllerin tiroid bezinde oluşmasına sebebiyet verebilir. Hastalığın tedavisi ise guatrın büyüklüğüne, hastalığın altında yatan sebebe ve görülen diğer belirtilere göre değişiklik gösterebilir. Küçük boyutlu guatrlar çoğunlukla soruna yol açmaz ve tedaviye ihtiyaç duyulmaz.
Bazı vakalarda hiçbir tıbbi müdahale gerektirmeden kendiliğinden iyileşebilen geçici guatr, bazen daha ciddi operasyonları mecbur bırakan şiddetli rahatsızlıkların belirtisi olabilir. Tiroid bezi kanseri bunların başında gelir.

Guatr neden olur?

Trioid bezinin çok fazla tiroid hormonu üretmesi (hipertiroidizm) veya olması gerekenden az hormon salgılaması (hipotiroidizm) durumunda guatr rahatsızlığı ortaya çıkabilir. Hipertiroidizm halk arasında zehirli guatr olarak da bilinir. Nadir görülen bazı vakalarda ise hipofiz bezinin triod hormonunun salınımını uyarması durumunda guatr oluşabilir. Zehirli olmayan guatr rahatsızlığında tiroid bezi her zamanki seviyede tiroid hormonu salgılamaya da devam edebilir. Guatr ile zehirli guatr belirtileri birbirinden çok farklıdır.
Tiroid bezi büyümesinin bir diğer çeşidi ise sporadik guatr olarak adlandırılır. Kişilerin diyet listesinde guatra yol açabilecek soya fasulyesi, lahana, şeftali, yer fıstığı ve ıspanak gibi besinlerin çok fazla tüketilmesi durumunda sporadik guatr hastalığı meydana gelebilir. Tiroid bezinin iyot işleme kapasitesini sekteye uğratan ve tiroid hormonu üretmesini engelleyen bu tür gıdalar yerine iyotlu tuz içeren besinleri tüketmek guatr tedavisi için tavsiye edilmektedir.
Guatrın oluşumuna yol açan guatr nedenleri ise şu şekildedir:
Graves hastalığı: Daha önce de belirttiğimiz üzere guatr bazen tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu üretmesi (hipertiroidizm) durumunda meydana gelir. Graves hastalığında ise bağışıklık sistemi tarafından salgılanan antikorlar, yanlışlıkla tiroid bezine saldırır ve çok fazla tiroksin hormonu üretmesine yol açar. Bu durum da tiroid bezinde şişkinliğe ve guatr olarak bildiğimiz hastalığın ortaya çıkmasına sebep olur.
Haşimoto hastalığı: Guatr aynı zamanda tiroid bezlerinin yeteri kadar verimli çalışmaması durumunda (hipertirodizm) ortaya çıkabilir. Tıpkı Graves hastalığı gibi Haşimoto hastalığı da bir tür bağışıklık sistemi rahatsızlığıdır. Ancak bu hastalık tiroid bezinin çok fazla hormon üretmesinin aksine olması gerekenden az hormon salgılamasına sebep olur.
Multinodüler guatr: Bu hastalık, birçok katı veya içi sıvıyla dolu nodülün tiroid bezi etrafında oluşmasına sebebiyet verir. Tiroid bezinin çok fazla büyümesi guatr hastalığına yol açar.
Tiroid nodülü: Tiroid bezinin herhangi bir bölgesinde oluşabilen tiroid nodülü çoğu zaman iyi huyludur ve kansere yol açmaz.
Tiroid kanseri: İyi huylu nodüllere kıyasla çok nadir görülen tiroid kanseri, kötü huylu nodüllerin tiroid bezinde ortaya çıkmasıyla teşhis edilir. Tiroid nodülüne yapılan biyopsi işlemiyle nodülün kanserli olup olmadığı belirlenebilir.
Hamilelik: Gebelik sürecinde vücudun bol miktarda ürettiği HCG hormonu, tiroid bezinin olması gerekenden daha fazla büyümesine yol açabilir.
İltihaplanma: Tiroiditis olarak da bilinen bir tür iltihap, boğazdaki tiroid bezlerinde şişkinliğe ve ağrıya yol açabilir. Ayrıca bu hastalık aşırı miktarda veya çok düşük seviyelerde tiroksin hormonunun üretimine de sebep olabilir.

Guatr belirtileri nelerdir ?

Guatr belirtileri nelerdir
Guatr belirtileri nelerdir

Guatr hastalığı belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Boğazın başlangıç noktasında şişkinlik. Bu şişkinlik bazen nokta şeklinde, bazen de boğazın tamamını kaplayabilir.
  • Eğer hipertiroidizm (tiroid bezinin aşırı aktif olması) hastalığına yakalandıysanız, belirtiler arasında iştah artışına rağmen kilo kaybı da yer alabilir. Nabzın yükselmesi, tansiyonun artması, gerginlik, ishal, kas zayıflığı ve elde titreme görülebilir.
  • Hipotirodizm (tiroid bezinin az çalışması) hastalığının belirtileri arasında ise uyuşukluk, fiziksel ve mental fonksiyonlarda yavaşlama, depresyon, nabız düşüklüğü, soğuğa karşı dayanıksızlık, kabızlık, hızla kilo alma, elde karıncalanma ve uyuşma yer alır.
Elle muayene ettiğinizde boğazınızda yumurta büyüklüğünde bir şişkinlik hissediyorsanız, yutkunmada zorluk yaşıyorsanız, baş dönmesi ve ses kısıklığı gibi şikayetleriniz varsa bir an önce doktora başvurmanız gerekir. Çünkü guatr boyundaki damarların yanı sıra yemek borusuna baskı uygular. Nodülün büyüklüğüne göre ilaç tedavisi veya guatr ameliyatına ihtiyaç duyulabilir.
Küçük boyutlu guatr yalnızca fiziksel veya kozmetik olarak kişiyi rahatsız edebilir. Ancak büyüyen guatr, ilerleyen dönemde hastanın nefes alma ve yutkunmakta zorluk yaşamasına da yol açabilir. Keza öksürük ve ses kısıklığı da guatrın belirtileri arasındadır.
Öte yandan guatrın hipotiroidizm veya hipertiroidizme ek olarak çeşitli bazı rahatsızlıklarla arasında ilişki olduğu da biliniyor. Yorgunluk, kilo kaybı, uyku bozuklukları ve asabilik gibi. Genel olarak guatr zararları bu şekilde listelenebilir.

Guatr nasıl anlaşılır ?

Guatr nasıl anlaşılır
Guatr nasıl anlaşılır
Çoğu zaman elle teşhis edilebilecek veya gözle görülebilecek kadar büyük olan guatr, bazı durumlarda doktor tarafından sıradan bir muayene esnasında kaza eseri keşfedilebilir. Her iki şekilde de yapılması gereken guatr rahatsızlığının bir başka tiroid bezi hastalığının belirtisi olup olmadığını tetkik etmektir. Bunun için tiroid bezine ultrasonla bakılır, nodüllerin varlığı ve bezin büyüklüğü incelenir. Aynı esnada kan testleriyle de vücuttaki tiroid hormonu seviyesi ölçülür.
Ultrason ve kan testinin ardından elde edilen sonuçlar doğrultusunda teşhisi kesin koyabilmek için ek testler de talep edilebilir. Laboratuvar ortamında kan üzerinden yapılan incelemelerin ardından tiroid antikorlarının varlığı gözlemlenebilir. Eğer hipertiroid rahatsızlığınız varsa, hamile değilseniz veya bebek emzirmiyorsanız, radyoaktif iyot alımı testiyle guatrın arkasında yatan sebep belirlenebilir. Bu test aynı zamanda nodüllerin aktif olup olmadığını da ortaya çıkarır ve nodülün kansere dönüşme riskini gösterir.

Guatr risk faktörleri nelerdir?

hamilelikte guatr
Guatr risk faktörleri
Herkes guatr hastalığına yakalanabilir. Bu hastalık hayatın herhangi bir döneminde ortaya çıkabileceği gibi, doğumdan hemen sonra bile etkisini gösterebilir. Bebeklerde guatr riski var mıdır ? Evet, bebeklerde guatr görülebilir. Genel olarak ise guatrın risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:
  • İyot eksikliği. Modern ve gelişmiş ülkelerde bu soruna pek rastlanmaz, ancak Afrika gibi iyotlu gıdalara erişimin kısıtlı olduğu bölgelerde guatr rahatsızlığı sıklıkla görülür. Yeteri kadar iyotlu gıda tüketemeyen kişilerde guatr oluşabilir.
  • Cinsiyet. Kadınlar yapıları gereği tiroid bezi rahatsızlıklarına erkeklerden daha sık yakalanır.
  • Yaş. Guatr çoğunlukla 40 yaşından sonra ortaya çıkar.
  • Tıbbi geçmiş. Aile bireylerinde otoimmün rahatsızlıkları görülen hastaların guatra yakalanma riski daha fazladır.
  • Hamilelik ve menopoz. Sebebi henüz tam olarak ortaya çıkarılamamış olsa da, tiroid bezi kaynaklı hastalıklar hamilelik ve menopoz döneminde daha sık ortaya çıkar. Bu sebeple hamilelikte guatr görülebilir..
  • İlaç kullanımı. Etken maddesi amiodaron olan Cordarone ve Pacerone gibi ilaçların yanı sıra Lithobid gibi ilaçlar, guatr hastalığına yakalanma riskini arttırır.
  • Boyun veya göğüs bölgesinde radyasyon tedavisi uygulayan kişilerde guatr görülebilir.

Guatr Hastalığı Tedavisi

Eğer guatr çok küçükse ve herhangi bir rahatsızlığa yol açmıyorsa, doktorunuz tiroid bezinin normal çalışıp çalışmadığını test edebilir. Test sonucu olumlu çıkarsa, yutkunma ve nefes alma gibi fonksiyonlarında da sorun yoksa doktorlar “Bekleyip görelim” stratejisini izleyebilir. Uzun vadede iyot tüketerek guatr hastalığı tedavisi desteklenebilir.
Ancak tiroid bezleri olması gerekenden daha az çalışıp yeteri kadar hormon salgılayamıyorsa (hipotiroidizm) ilaç tedavisi kaçınılmazdır. Bunun için hastalara etken maddesi levotroksin olarak Levoxyl, Synthroid ve Tirosint gibi guatr ilacı çeşitleri reçete edilebilir. Bu guatr ilaçlarının isimleri hipotirodizmin belirtilerini ortadan kaldıracak, boyunda beliren guatrın hacmini küçültecek ve tirodi bezini uyararak normal işlevine geri dönmesini sağlayacaktır.
Eğer tiroid bezinde iltihaplanma varsa, doktorlar aspirin veya kortikosteroid ilaçlar yardımıyla iltihaplanmayı tedavi etme yolunu seçebilir. Hipertiroid, yani tiroid bezinin aşırı çalışması durumu söz konusuyla hormon seviyesini normale çekmek için yine ilaçlar reçete edilebilir.
İlaç tedavisinin yanıt vermediği durumlarda tiroid bezinin tamamının veya bir parçasının alınması (tiroidektomi) yolu da bir seçenek olarak gündeme gelebilir. Hastanın nefes alma ve yutkunmada zorluk yaşaması durumunda cerrahi müdahale gerçekleştirilir. Nodüler guatrın hipertirodizme yol açmasında hasta ameliyat edilebilir. Tiroid kanserinin tedavisinde de yine cerrahi müdahale söz konusudur. Operasyonla alınan tiroid bezi miktarına göre guatr ameliyatı sonrasında hastaların levotroksin ilacı alması gerekir.
Tiroid bezinin gereğinden fazla çalıştığı bazı vakalarda hastalara radyoaktif iyot tedavisi önerilebilir. Ağız yoluyla alınan radyoaktif iyotlar kana karışarak tiroid bezine ulaşır ve tiroid hücrelerini yok eder. Bu tedavinin neticesinde guatrın boyutu küçülür, ancak bazen tiroid bezinin çok az çalışmasına da yol açabilir.

Guatr hastalığına ne iyi gelir ?

Guatr hastalığına ne iyi gelir
Guatr hastalığına ne iyi gelir

Çoğu guatr hastalığı kişilerin yeteri kadar iyot almamasından kaynaklanır. Yaşam tarzında yapılacak ufak değişikliklerle guatrı evde tedavi edebilmek mümkündür.

Yeteri kadar iyot alın. İyotlu tuz veya balık tüketerek vücudunuzun ihtiyaç duyduğu iyodu almasını sağlayın. Haftada en az iki kez balık yemek iyot ihtiyacınızı karşılayacaktır. Mesela karideste bol miktarda iyot bulunur. İnek sütü ve yoğurt da aynı şekilde, faydalı birer iyot kaynağıdır.
Herkes günde en az 150 mikrogram kadar iyota ihtiyaç duyar. Bu ölçü, bir çay kaşığının yarısından daha az miktarda iyotlu tuza denk gelir. Yeteri kadar iyot alımı özellikle emziren ve hamile kadınlar için çok önemlidir. Keza çocuklar ve bebeklerin de iyot ihtiyacı eksiksiz karşılanmalıdır.
Tabii tüm bunları yaparken gereğinden fazla iyot alımından da kaçınmakta fayda var. Her ne kadar pek yaygın olmasa da, çok fazla iyot alımının guatra yol açtığı biliniyor. Bu gibi durumlarda iyotsuz tuz tüketmek işe yarayabilir.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 7 votes)

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İlgini çekebilir

Close