Gözyaşı Nedir ?

Gözyaşı Nedir ?

Gözyaşı Nedir
Gözyaşı Nedir

Gözyaşı; göz boşluğunda bulunan salgı bezlerinin doğal bir biçimde salgıladığı bir sıvıdır. Gözlerin temizlenmesini ve nemlenmesini sağlar. Tuzlu ve akışkan bir yapıdadır. Psikolojik kaynaklı sevinç ve üzüntü gibi güçlü duyguların yaşandığı anlarda devre girer. Bu durum, aşırı duygu durumlarında vücutta gerçekleşen stres faktörünün dengelenmesini sağlar. Yani gözyaşı, doğal bir stres dengeleyicisidir. Bunun yanı sıra aşırı gülme ve esneme gibi pek çok faktör, gözyaşı salgılanmasını tetikler.

Göz içindeki kapak çukurlarında kayganlığı ve nemliliği sağlayarak göz kuruluğunun önüne geçer. Toksik mikropları parçalayıcı enzimler barındıran gözyaşı; göz içindeki toz, bakteri ve yabancı cisimleri uzaklaştırır; yanak veya gözyaşı kanallarından geçirerek sinüsler ile burundan atılmasını sağlar. Gözyaşı bazı faktörlerden dolayı azalabilir veya salgılanamayarak gözyaşı kanallarının kurumasına sebep olabilir. Bu gibi durumlarda yapay gözyaşı damlaları kişinin yaşam kalitesini geri kazanması açısından yardımcı olur.

Gözyaşı Sistemi Anatomisi Nasıldır ?

Gözyaşı Sistemi Anatomisi Nasıldır
Gözyaşı Sistemi Anatomisi Nasıldır
Gözyaşı sistemi kısaca gözyaşı üretimi ve atımı için farklı göz çukuru yapılarından oluşan fizyolojik bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Gözyaşı bezleri ile oluşan bu sıvıları gözün üzerine taşıyan iletim kanalları mevcuttur. Ayrıca gözyaşı kanalları, gözyaşı kesesi ve buruna doğru akıtılan sıvının boşalmasını sağlayan duktus nazolakrimalis denilen burun kanalları da bu sistemin içindedir. İç ve dış fasiyal sinirlerin aktarımı ile gözyaşı sisteminin çalışması uyarılır. Gözyaşı dıştan içe sırasıyla lipid, aköz ve musin tabakalarından oluşan bir yapıya sahiptir. Bu tabakaların kalınlıkları ise sırasıyla 0.1, 7 ve 0.02 – 0.05 mikron olarak bilinmektedir.
Gözyaşı sistemi anatomisi, “salgılayan” ve “boşaltan” şeklinde iki bölümden oluşmaktadır. Salgılayıcı kısmı oluşturan gözyaşı bezi (lakrimal gland) ile yardımcı gözyaşı bezleri (Wolfring) aktif bir role sahiptirler. Boşaltan kanalların anatomisi ise punktumlardan  (gözyaşı için göz kapaklarının iç tarafında yer alan toplu iğne başı büyüklüğündeki küçük delikler) başlayan ve lakrimal kanaliküller (gözyaşını burun boşluğuna ileten kanallar) ile devam edip; gözyaşı kesesi ile bütünleşik çalışan bir sistemdir.
En son aşamada ise bu sistem nazolakrimal kanal (gözyaşı kanalı) ile meatus nasi inferiorda (burun alt geçiti) ile sonlanır. Ayrıca bu sistemin anatomik olarak aktif çalışması için göz kapağı duruşları ve hareketleri de önemlidir. Kapakların kırpma refleksinin normal seviyelerde olması ve kapakların birbirleri ile uyumlu çalışması da gereklidir. Kırpma refleksi sistemde pompa görevi görür, gözyaşının dinamik şekilde belirtilen sistemlerden punktumlara ulaşımını ve buruna akışını sağlar.

Gözyaşı Sistemi Nasıl Çalışır ?

Gözyaşı Sistemi Nasıl Çalışır
Gözyaşı Sistemi Nasıl Çalışır
Gözyaşı üç katmanlı bir yapı ile dikkat çeker; yağ, su ve mukus maddelerini içerir. İçeriğindeki yağlı tabaka, göz kapağının kenarındaki bezlerde üretilmektedir. Sulu kısım ise, lakrimal bez (gözyaşı bezi) tarafından yapılır. Kaşların altında ve gözü çevreleyen kemiklerin altında bu bezler vardır.
Gözyaşını oluşturan katmanlardan son katman ise mukustur. Mukus, mikroskobik boyuttaki göz hücreleri tarafından salgılanan özel bir sıvıdır. Gözün her kırpılma refleksinde göz kapakları aynı bir arabanın cam silecekleri gibi yüzeyi süpürür ve gözyaşını yüzeye dağıtarak bu sıvıyı kanalcıklara girmeye zorlar.  Gözyaşı punktumlardan üst ve alt gözyaşı bezlerine açılan ve canaliculus denilen gözyaşı kanallarına gitmektedir. Gözyaşı bezi de bu gözyaşını, buruna açılan kanallara ileterek ağlama refleksinde burundan akıp gitmesini sağlamaktadır.
Ağlama sırasında çok fazla gözyaşı üretildiğinden gözlerin içi ve burun kanalları dolar ve bu sıvının bir kısmı kanallara giremez; gözlerden yanaklara doğru akar. Oldukça özel çalışan gözyaşı sisteminin gözlerimizi koruması, nemlendirmesi ve temizlemesi en önemli özelliklerindendir.

Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nelerdir ?

Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nelerdir
Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nelerdir
Gözyaşı sistemi hastalıkları kategorisine girebilen hastalıklar şunlardır:
  • Göz kuruluğu (Genellikle bilgisayar kullananlarda, uzun süreler lens kullananlarda, alerjik göz hastalıkları olanlarda ve menopoz dönemine girenlerde çok sık görülür. Yanma, kaşıntı ve batma hissi oluşturur. Tedavi edilmediği takdirde görme sorunları oluşabilir.)
  • Gözyaşı kanalı sorunları (Doğuştan ya da sonradan gelişebilen tıkanıklıklar; yaralanmalar, iltihaplar ya da tümörler olabilir. Gözyaşı kesesi ve burun boşluğuna açılan geniş bir kanalda meydana gelen tıkanma neticesinde gözlerde aşırı sulanma, burun köküne baskı ve iltihap neticesinde çapaklanma ile kendini belli eden bir hastalıktır.)
  • Göz yaşarması (Gözyaşı fazlalığına yol açan sebeplerden kaynaklı olarak bu sorun yaşanabilir.)
  • Gözyaşı kesesi iltihabı (Dakriosistit olarak adlandırılan gözyaşı kesesinin normal şekilde çalışamadığı durumlarda olur. Çapaklanma, göz kapaklarında yapışma ve gözlerde kanlanma şikâyetleri yaşanır.)

Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir ?

Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir
Gözyaşı Sistemi Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir
Gözyaşı sistemi hastalıkları, türüne ve şiddetine göre farklı yöntemler ile tedavi edilmektedir. Gözde kuruluk hastalığında hastalığın şiddetine bağlı olarak ilaç tedavisi, kontakt lens tedavisi ve gözyaşı damlası uygulanmaktadır. Yaşam kalitesini ciddi derecede etkileyen göz kuruluğu mutlaka tedavi edilmesi gereken bir göz hastalığıdır. Gözyaşı kanallarında gelişen tıkanıklıklarda; tekrarlayan enfeksiyonlar, sinüzit, travmalar, sistemik hastalıklar ve tümörler etkilidir. Sondalama tedavisi, cerrahi operasyon ve lazer ile müdahale bu hastalıkta en uygun tedavi seçenekleridir.
Gözyaşı kesesi iltihabı ise ilk etapta ilaç ile tedavi edilen ancak sonuç alınamadığında cerrahi operasyona ihtiyaç duyurabilen bir gözyaşı sistemi hastalığıdır. Gözyaşı kesesi gözyaşının boşaltılması ve üretiminde ciddi bir öneme sahiptir. Her sağlık sorununda olduğu gibi gözyaşı sistemi hastalıkları da dikkate alınmalı ve vakit kaybetmeden bir göz doktoruna gidip muayene olunmalıdır. Böylelikle görme kayıplarına kadar varabilen göz kusurlarının önüne geçilmiş olur.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 4.9 ( 4 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.