Feokromasitoma Nedir ?

Feokromasitoma Nedir ?

Feokromasitoma Nedir
Feokromasitoma Nedir

Feokromasitoma, adrenalin bezlerinde oluşan ve bu bezlerin yüksek seviyede adrenalin ile noradrenalin hormonu salgılamasına yol açan bir tümördür. İsminden de anlaşılacağı üzere adrenalin bezleri tıp dilinde renal olarak adlandırılan böbreğin çevresinde yer alır.

Yunanca Feokromasitoma kelimesindeki “feo”, “siyahımsı” anlamına gelir. “Kroma” Yunancada “renk” demektir ve “sitoma” da “tümör” için kullanılır.
Feokromasitoma tümörü kişilerin karakteristik özelliklerini doğrudan etkileyen katekolamin hormonlarını (adrenalin ve benzeri hormonlar) aşırı miktarda salgılar. Feokromasitoma cinsiyet ve yaş ayırt etmeksizin herkeste etkisini gösterebilecek nadir rahatsızlıklar arasında yer alır. Ancak görülme sıklığı daha çok 30 ile 50’li yaşlar arasında yoğunlaşır. Çoğu zaman ise zararsızdır, kansere yol açmaz. Tümörün saldırgan çıkma ihtimali yalnızca yüzde 10’dur.
Tümörün oluşumunun en büyük sebeplerinden biri, yüzde 30’luk oranla genetik sebeplerdir. İnsan vücudundaki 10 adet genin Feokromasitoma’ya yol açan mutasyonları tetiklediği ortaya çıkmıştır. Bu genler yaşa, hasta profiline, yaşanan coğrafyaya göre değişiklik gösterebilen ve potansiyel habislik (kötü tümör) ihtimali taşıyan Feokromasitoma tümörü oluşturur.
Tedavi edilmezse hipertansiyon ve kardiyak aritmi (ritim bozukluğu) hastalıklarına sebep olup ölümcül sonuçlara yol açabilir. Eğer teşhiste geç kalınmışsa hastanın ölmesi ihtimal dâhilindedir. Ancak bir kere teşhis edildikten sonra tedavisi mümkündür. Bazı vakalarda tümörün beyinde veya idrar torbasında yuvalandığı da raporlanmıştır. Böbrek üstü bezlerden başka yerlerde ortaya çıkan tümörlerin kötü huylu çıkma oranı yüzde 35 civarındadır.

Feokromasitoma Belirtileri

Feokromasitoma Belirtileri Nelerdir
Feokromasitoma Belirtileri Nelerdir
Adrenalin bezlerinde Feokromasitoma tümörü oluşan hastalar şu üç klasik belirtiyi gözlemler:
  • Baş ağrısı,
  • Terleme,
  • Kalp çarpıntısı (kalbin hızlı hızlı atması).
Kan basıncının (tansiyon) artmasına ek olarak anksiyete, mide bulantısı, titreme, mide ağrısı ve kilo kaybı da hastalarda etkisini gösterebilir. Tümörün diğer belirtileri ise şu şekildedir:
  • Karın duvarında ağrı
  • Azap duygusu, mutsuzluk
  • Kabızlık
  • Solgunluk
  • Ateş basması
  • Pulmoner ödem
  • Bağırsak tıkanması
  • Vücut genelinde “cafe au lait” lekelerinin oluşması
Ancak bazı durumlarda Feokromasitoma hiçbir şekilde belirti göstermeden varlığını sürdürebilir. Nitekim Feokromasitoma vakalarının yüzde 10’luk bir kısmı, hastaların başka bir şikâyetten dolayı doktora gitmesiyle teşhis edilir. Yüksek tansiyon rahatsızlığı olan hastaların yüzde 0.2’lik kısmında Feokromasitoma rahatsızlığı görülür.
Kan basıncını etkileyen ve hastanın nöbet geçirmesine yol açabilen bol miktarda tiramin içeren gıdalar, farkında olmadan Feokromasitoma rahatsızlığı yaşayan kişileri olumsuz etkileyebilir. Bazı peynir türleri, bazı şarap ve bira çeşitleri, çikolata, kurutulmuş ve tütsülenmiş ette tiramin bulunduğu için hastaların bu gıdalara karşı mesafeli durması tavsiye ediliyor.

Feokromasitoma Neden Olur ?

Feokromasitoma Neden Olur
Feokromasitoma Neden Olur
Feokromasitoma tümörünün oluşum sebepleri arasında gösterilen sempatik sinir sisteminin gereğinden fazla çalışmasına hemen her şey yol açabilir. Vücudun korku ve stresle mücadele etmesini sağlayan sempatik sinir sisteminin aşırı çalışmasının en büyük etkenlerinden biri, kan toplanmasını gideren ilaçları gereğinden fazla kullanmaktır. Keza tansiyonu düzenleyen ilaçları aniden bırakmak da panik atak rahatsızlığı ve omurilik zedelenmeleriyle birlikte tümörün oluşumunu tetikleyebilir.
Genetik nedenlerden dolayı görülebilen Feokromasitoma, anneden bebeğe doğum yoluyla geçebilir. Genetik bozukluklar arasında yer alan von Hippel-Lindau sendromu ve nörofibromatozis tip 1 de, aralarında Feokromasitoma’nın bulunduğu birçok tümörün oluşumuyla ilişkilendirilmiştir. Ancak tüm bunların yanında bu tümörden muzdarip olan birçok hastanın aile geçmişinde bu hastalığın görülmediği de biliniyor. Yine de her iki böbrek bezinde de Feokromasitoma tümörü bulunan 21 yaş altındaki hastaların genetik tarama yapmaları tavsiye ediliyor.
Tüm bunlara ek olarak Feokromasitoma tümörünün toplumda çok nadir görüldüğü, yüksek tansiyon rahatsızlığı çeken hastaları en fazla yüzde 0.05-0.2 oranında etkilediği de bilinen bir gerçek. İşin en kötü tarafı, çoğu hastanın bu tümörün farkında olmadan hayatını kaybetmesidir. Öyle ki Mayo Clinic’in geçmişe yönelik yaptığı bir araştırma, Feokromasitoma vakalarının yüzde 50’sinin ancak otopsi esnasında teşhis edildiğini ortaya koymuştur. Hastaların yüzde 10’u ise Feokromasitoma tümörüne sahip olduğunu kazaen öğreniyor.
Her ne kadar tüm ırk ve yaşlardan insanı etkiliyor olsa da, bu rahatsızlığın siyahilerde daha az görüldüğü de raporlanmış durumdadır. Çocuklarda en fazla yüzde 10 oranında görülür.

Feokromasitoma Tanısı

Feokromasitoma Nasıl Teşhis Edilir
Feokromasitoma Nasıl Teşhis Edilir
Yukarıda listelenen belirtilerin gözlemlenmesi sonucu Feokromasitoma rahatsızlığından şüphelenen hastalara çeşitli testler yapılır. Feokromasitoma tümörünün diğer aile bireylerinde de görülmesi durumunda, hastalığın genetik olma ihtimali göz önünde bulundurularak plazma metanefrin testi gerçekleştirilir (Bu hastalıkta metanefrin oranı yüksek görünür. Kan plazmasında bu madde aranır.) .
Tümörün genetik olma ihtimali düşükse 24 saat boyunca hastadan idrar alınır ve idrardaki katekolamin ile metanefrin miktarı ölçülür. Bu testlerin sonucunda hastaya Feokromasitoma tanısı konulmuşsa yeni nesil görüntüleme teknolojileriyle tümörün yeri belirlenir. Bunun içinse aşağıdaki testler uygulanır:
  • Göğüs bölgesinde CT taraması: 1 santim veya daha büyük tümörleri görüntüleme noktasında yüzde 85-95 oranında isabet sağlar.
  • MRI: Emziren veya hamile kadınların CT taraması yerine MR yöntemiyle taraması gerçekleştirilir. İsabet oranı yüzde 100’dür.
  • Sintigrafi: Halk arasında “Nükleer tıp” olarak da adlandırılan bu yöntem, biyokimyasal olarak varlığı doğrulanan ancak CT ve MR taramalarında gözükmeyen tümörü teşhis edebilmek için kullanılır.
  • PET taraması: Feokromasitoma tümörünün teşhisinde ve konumunun belirlenmesinde kullanılan yaygın bir diğer yöntemdir. Doku ve organların sağlıklı çalışıp çalışmadığını ortaya koyan bir tomografi tekniğidir. Vücuda radyoaktif materyal gönderilir ve organlardaki bu fonksiyonlar incelenir.
Hamile kadınlarda Feokromasitoma ise oldukça nadir görülür. Tüm hamilelikler içinde Feokromasitoma’nın görülme oranı yalnızca yüzde 0.002’dir. Ancak doğru teşhis edilmediği takdirde bu tümör, yüzde 48 ila 55 oranında ölü doğuma yol açabilir. Doğum esnasında annenin ölme riski olmasa da teşhis konulduktan sonra yapılacak doğru müdahalelerle ölü bebek doğum ihtimali yüzde 15’e kadar çekilebilir. Bazı vakalarda Feokromasitoma tesadüfen keşfedildiği için doktor teşhisten emin olabilmek adına ek bazı testlerin gerçekleştirilmesini de talep edebilir.

Feokromasitoma Tedavi

Feokromasitoma Nasıl Tedavi Edilir
Feokromasitoma Nasıl Tedavi Edilir
Ameliyat öncesi hastaya 10 gün boyunca ilaç verilerek tansiyonu düzene alınır. Dibenzilin, Cardura ve Minipress gibi ilaçlar damarları açıp kanın rahat akmasını sağlar. Tenormin ise kalbin daha yavaş atmasını ve daha az efor sarf edilmesini mümkün kılar.
Laparoskopik yöntemin uygulandığı ameliyat, hastanın karnına ufak kesiler açılarak küçük kameralar yardımıyla gerçekleştirilir. Adrenalin bezi üzerindeki tümör bu yolla alınır. Ameliyat sonrası düşük tansiyon riskinin bertaraf edilmesi için tuz oranı yüksek olan bir diyete başlatılabilir.
Saldırgan ve kötü huylu olmayan Feokromasitoma tümörüne sahip olan hastaların 5 yıl boyunca hayatta kalma oranı yüzde 95’tir. Ancak tümörün habis olması durumunda bu oran yüzde 50’ye düşer. Tümörün saldırgan çıkma ihtimali ise yüzde 10 oranında olduğu için bu rahatsızlığı “ölümcül” diye nitelendirmek doğru olmayacaktır. Önemli olan diğer birçok hastalıkla benzer belirtilere sahip olan Feokromasitoma’yı doğru teşhis edebilmek ve zamanında gerekli tedaviyi almaktır.
Yapılan bir bilimsel araştırmada Feokromasitoma ve bu tümörle benzer belirtileri gösteren Paraganglioma tümörüne sahip olan hastalarda tümörün habis çıkma oranının gençlerde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan tümörün büyüklüğü de kötü huylu çıkma ihtimalini artıran etkenler arasında yer alır.
Aşırı seviyede adrenalin salgılanması sonucu beklenmeden kalp krizi riskini azaltmak için doktorlar acilen cerrahi müdahale etmeyi gerekli görebilir. Ameliyatla tümörün alınması sonucu hipertansiyon riski ortadan kaldırılabilir. Operasyon sonrası tansiyonun düzene girmesi için kan basıncı seviyesini düzenleyen ilaçların reçete edilmesiyle de hasta şifahen taburcu edilir.

Feokromasitoma Hangi Bölüme Başvurulur ?

Feokromasitoma rahatsızlığından şüphelenen hastalar, teşhis ve tedavi için hastanelerin genel cerrahi ve onkoloji polikliniklerini ziyaret edebilirler.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 16 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İlgini çekebilir

Close