Egzama hakkında bilmeniz gereken 20 ana başlığı tek bir konuda topladık

Egzama nedir ?

egzama nedir
Egzama nedir

Egzama “deride alerjik sebeplerle gelişen iltihap” olarak tanımlanan bir hastalıktır. Bebek ve çocuklar da dâhil olmak üzere her yaştan insanda görülebilmektedir. Egzama bilimsel adıyla “dermatit” olarak da anılır.Vücudu alerjik olan kişilerde egzama durumu daha çok yaşanmaktadır. Örneğin saman nezlesi ya da astım olan kişilerin daha sık bir şekilde egzama ile karşılaştığı gözlenmiştir. Egzama sorunu genellikle çocukluk döneminden itibaren baş gösterir.


Egzama nedenleri

  • egzama çeşitleri
    egzama nedenleri

    Deterjanlar (Özellikle deri ile direkt temasta oldukça istenmeyen sonuçlar doğar.)

  • Tozlar ve akarlar (Özellikle kapı-pencereyi açmayı gerektirecek bahar ve yaz mevsimlerinde daha çok gözlenir. Akarlar ise örümceğe benzeyen, gözle görülmesi zor olan böcek türleridir. Tekstil ürünlerinde, halılarda, tüylü oyuncaklarda bol miktarda bulunur.)
  • Polenler (Mevsimsel bir etkendir. İlkbaharda gözlenir.)
  • Katkı maddeli gıdalar (Eğer bu katkı maddelerinin içerisinde alerjen bir madde mevcutsa, egzama gelişebilir.)
  • Hava kirliliği (Hem egzamanın hem de astım, saman nezlesi gibi pek çok alerjik hastalığın şiddetlenmesine sebep olur.)
  • İklim değişiklikleri
  • Hayvan tüyleri (Özellikle ev ortamında beslenen kedi, köpek gibi hayvanlar bu riski çok daha fazla arttırır. Çünkü aynı ortam paylaşıldığından, doğrudan ya da dolaylı olarak fazlasıyla yakınlık söz konusudur. Bu şekilde hayvan tüyleri ile daha fazla temasta olunur.)
  • Stres-korku-depresyon
  • İş ortamının getirdikleri (Özellikle kimyasallarla çalışan ya da kumlu-tozlu ortamlarda bulunmak durumunda kalan kişilerde egzama çok daha fazla görülür.)
  • Havuz suyu (Havuz suyu vücut pH‘ı/asitlik derecesi ile uyumlu olmadığından dolayı bir süre sonra deride çeşitli sorunların yaşanmasına sebep olabilir. Vücut egzamaya yatkın hale gelir.)
  • Yünlü ve sentetik giyecekler (Alerjik reaksiyonları tetikler)


Egzama belirtileri

egzama belirtileri
Egzama belirtileri

Karakteristik egzama belirtileri şu şekilde listelenebilir:

  • Deride kırmızılık ve o kırmızılık üzerinde gelişen içi sıvı dolu kabarcıklar,
  • Çok şiddetli kaşıntı
  • Devamlı kaşıntı sonrası oluşan yaralar
  • Uykusuzluk (Kaşıntı sebebiyle rahat uyku mümkün olmaz.)
  • Deride kalınlaşma, çatlak ve renginde koyuluk (Egzama çok uzun sürdüğünde ve tedavi edilmediğinde oluşur.)
Egzama hastalığı özellikle vücudun şu bölgelerinde görülür:
  • El, el sırtı ve ayaklar
  • El ve ayak parmakları (Parmak araları ve eklem yerlerinde çok sık görülür.)
  • Yüz, boyun ve sırt bölgesi
  • Üst kollar
Vücudun diğer bölgelerine de egzama yayılabilir; ancak sıkça çevresel faktörlerin etkisi altında kalan bölgeler bu bölgelerdir.

Egzama bulaşıcı mı ?

Egzama bulaşıcı bir cilt hastalığı değildir. Vücudun kendi tepkimeleri ile alakalı bir durumdur. Ancak egzama, kişinin kendi vücudunda yayılabilme özelliğindedir. Bu da egzama konusunda önlem alınmadığı zaman gerçekleşir.

Egzama neden olur ?

Egzama neden oluşur? Egzama nedenleri oldukça geniş çaplıdır. Çevrede olumsuz sayılabilecek pek çok faktör buna sebep olabilir. Egzama çeşitleri üzerinden egzama nasıl olur, egzamayı ne tetikler sorularının cevaplarını irdeleyeceğiz.


Egzama çeşitleri

Atopik Dermatit (Alerjik Egzama):

Alerjik egzama nedir? En sık görülen egzama çeşididir. Alerjen bir maddenin etkisiyle deride kaşıntı-iltihap ile kendisini gösterir ve şiddeti her geçen gün biraz daha artar. Uykuları kaçıran türdendir. Yetişkinlerde nadir görünen bir egzama çeşidi olduğu halde bebek ve çocuklarda çok sık görülür. (Bknz : Bebeklerde egzama) Bu egzama çeşidini edinmiş olan kişilerin kullandıkları kozmetik-kişisel bakım ürünlerine, eşyalara çok dikkat etmesi, seçici olması gerekir. Derideki iltihap ve kaşıntı çok ciddi boyutta olduğu takdirde doktor antibiyotik tedavisini uygun görebilmektedir. Tıbbi tedaviler dışında hastaların doktor kontrolünde uygulayabilecekleri diğer adımlar şunlardır:
  • Yağlı ürünlerle cildi devamlı nemlendirmek
  • Kortizonlu egzama kremi kullanmak (Kremin türünü ve miktarının ne kadar olacağını doktor belirlemelidir.)
  • Bağışıklığı destekleyici gıdalar ve takviyeler tüketmek
Psikolojik sıkıntılar da alerjik egzamanın şiddetini arttıran faktörlerdendir. Stres ise toplumda yaygın görünmesi itibariyle bu faktörlerin başında gelir. Saman nezlesi, astım gibi hastalığı olanların da egzama ile karşılaşma ihtimalleri çok yüksektir.

Temas Egzaması (Kontakt Dermatit):

Bu egzama çeşidi alerjik egzama kadar sık görülmez; ancak etkisi çok daha uzun sürer. Cilt dokusuna uygun olmayan kozmetik ürünleri, sabunlar, bazı kremler, parfümler ve bazı bitkilerin özleri kontakt dermatit oluşmasına sebep olur. 2 çeşidi vardır:
  • Alerjik kontakt dermatit (Vücut sisteminin reaksiyon gösterdiği maddelere derinin direkt ve sıkça temas etmesi ile olur.)
  • Tahriş eden kontakt dermatit (Deri yüzeyini tahrip edici veya kurutucu özelliği olan kimyasal maddelerle çok sık temas edildiğinde oluşan egzamadır. Örneğin “çamaşır suyu” tahriş edici kimyasal maddeler arasında sayılabilir.)
Alerjen ya da tahriş edici maddelerle temasta ısrar etmek, kontakt dermatitin oluşmasında önemli bir ayrıntıdır. Kulak bölgesi de kontakt dermatitin çok sık görüldüğü bir bölgedir. Özellikle kalitesiz küpe takmak, kulak iç yüzeyini aşındıran metal cisimler ile kulak karıştırmak kulak egzaması gelişmesine sebep olur. Küpenin hangi maddeden yapıldığı çok önemlidir. Kimi bünyeler bazı metallere karşı reaksiyon gösterebilir. Bu yüzden takılan küpenin vücut dokusuyla uyumlu bir maddeden yapılmış olması riski azaltır. Örneğin altın (Au) ve gümüş (Ag) vücut dokusuna uygun olan elementlerdendir.

Varisli Egzama:

Genellikle baldırların arasında görülebilen bir egzama çeşididir. Orta ve ileri yaşlardaki bireyleri etki altına alır ve çok sık görülür. Kan dolaşımındaki anormallikler sebebiyle gelişir. Çabuk müdahale edilmesi gereken bir durumdur. Çünkü geç kalındığı takdirde baş edilemez ülserler gelişebilir. Varisli egzama baldır ve ayak bilekleri başta olmak üzere vücudun pek çok bölgesinde görülebilir. Kızarık, kabartılı, benekli ve iltihaplı bir egzama başlangıcı vardır.

Dairemsi Egzama:

Daire şeklinde oluşan egzamadır. El ve ayaklarda yaygın görülür.

Seboreik Egzama:

Deride bir enfeksiyon geliştiği durumlarda bu egzama görülür. Yağlı bir egzama çeşididir. Kafa derisinde yaygın görünür. Ense, boyun ve yüz bölgesinde de görülmesi mümkündür.

Numuluer Egzama:

Mantar enfeksiyonunun sebep olduğu egzama çeşididir. Kızarıklık daire şeklindedir. Alerjik egzamanın ihmal edilmiş ve ilerlemiş halidir. Bacak ve göğüslerde çok sık görülür. Mantar enfeksiyonuna sebep olacak etkenler ortadan kaldırıldığı zaman numuluer egzamanın yaşanma riski düşecektir.

Asteatotik Egzama:

Cilt kuruluğu bu egzamada etkendir. Genetik olarak, çevresel olarak ya da yaşlılık sebebiyle vücut nem oranı oldukça düşük olabilir. Ciltte kuruluk oluşturan çevresel sebepler şu şekilde sıralanabilir:
  • Elleri deterjanlı suya çok maruz bırakma ve nemlendirmeme
  • Düşük yağ oranlı bir beslenme düzeni oluşturma (Yağ açısından fakir beslenmek hem cilt hem de eklem sağlığını olumsuz etkiler.)
  • Su tüketiminin az olması
  • Güneşe doğrudan maruz kalma
  • Alerjen maddelere sıkça temas etme
  • Nem oranı düşük olan iklim koşullarında yaşıyor olma
Vücutta yağ tabakalarının az olduğu el, el bileği, ayak, ayak bileği gibi bölgelerde çok sık rastlanır. Asteatotik egzama başlangıcı deride kuruluktan gelişen çatlaklardır. Sonrasında ise kaşıntı oluşmaya başlar. Kaşındıkça yaralar oluşur, yaralar oluştukça da cilt yüzeyi bakterilere açık hale gelir ve enfeksiyon gelişir.

Stres Egzaması (Liken Simpleks Kronikus):

İnsanların hem fiziksel hem de psikolojik tüm sıkıntıları ilk önce cilt üzerinde kendisini belli eder. Bu yüzden cildimizin ruh ve beden sağlığımız konusunda verdiği çok mesaj vardır. Bu mesajlardan birisi de egzamadır.
Stresin cildi etkisi altına alabildiği en yaygın yaş aralığı 30-50 yaşları arasıdır. Strese ve depresyona yatkınlığından dolayı kadınlarda stres egzaması çok daha sık görünür. Genel anlamda da sık görülen bir egzama türüdür. Kontrol edilemeyen kaşıntılar ile kendisini belli eder. Bu kaşıntılardan dolayı ciltte tahribat oluşur. Bu tahribat sonucu deride kızarıklık, kalınlaşma ve döküntüler (kepeklenmeler) oluşmaya başlar. Bu şekilde kabuklu yaralanmalar gelişir. Hemen önlem alınmadığı takdirde bu yaralarda sulanma, ağrı ve açılma görülebilir.
İşin asıl ciddi kısmı, eğer tedavi edilmezse bakterilere açık olan bu yaralar enfeksiyon oluşturabilir. Ayrıca yaralar ve kaşıntılar vücudun diğer bölgelerine yayılma özelliğindedir. Genellikle elin kolaylıkla ulaşabildiği deri alanlarında sıklıkla görülür.

Egzamaya hangi doktor bakar ?

Egzama belirtileri ile karşı karşıya kalanların doğrudan bir dermatolog (deri bilimcisi/cildiye) tarafından muayene edilmesi gerekir. Egzama sandığımız derideki bu belirtilerin deri kanseri, uyuz ya da mantar iltihabı gibi ciddi diğer deri hastalıkları ile karıştırılması ihtimali vardır. Ne tür bir deri hastalığı olduğunu hekimler değerlendirmeli ve tanı koymalıdır.

Egzama teşhis yöntemleri

egzama teşhis
egzama teşhis – lgE antikoru

Egzama tanısı Dermatoloji Bölümünde görev yapan Uzman Dermatolog tarafından konulur. Öncelikle kan testi yapılır (bknz : kan tahlili nedir) ve kanda alerji varlığı tespit edilir. Alerji varlığı kandaki lgE oranından anlaşılır. lgE antikoru bağışıklık sisteminin bir elemanıdır. Vücuda yabancı moleküller girdiğinde bu protein bazlı antikorlar devreye girer. Normal kişilerde lgE antikoru seviyesi yabancı moleküllere karşı belli bir seviyede üretilirken; alerjik bünyelerde ise bu antikor olması gereken seviyenin çok üzerinde üretilir. Bu da vücudun ciddi reaksiyonlar vermesine sebep olur. Bu reaksiyonun yan etkilerinden birisi de egzamadır.

Dermatologda gerçekleştirilen muayenede derinin durumuna bakılır ve egzama tanısı gerçekleştirilir. Bu egzamanın ne tür bir egzama olduğunu açıklayan ayırıcı tanı yöntemleri de vardır.
Belirtiler ile ilgili doktora ayrıntılı bilgi vermek çok önemlidir. Hangi durumdan sonra geliştiği, ne kadar sürdüğü gibi ayrıntılar egzamanın türünü belirleme konusunda büyük önem taşır. Temas sebepli egzamadan şüphelenildiğinde “deride alerji testi” yapılır. Bu şekilde cildin hangi maddeden etkilendiği anlaşılır. Belli başlı alerji sebebi maddeler derinin farklı farklı noktalarına damlalar halinde uygulanır ve derideki değişimler incelenir. Deride tahriş ya da kabarcık oluşturan maddeler varsa bu maddelerin egzama sebebi olduğu rahatlıkla söylenebilir. Kişiler o maddeyi barındıran kimyasallardan, yiyeceklerden ya da tekstil ürünlerinden uzak durduğu takdirde egzamanın şiddeti hafifleyecektir.


Egzama tedavisi

egzama tedavi
Egzama tedavisi var mı

Tedavi ile ilgili hastalar tarafından en çok sorulan sorular ; Egzama tedavisi var mı ? Egzama tedavisi nasıldır ? Egzama nasıl geçer ? sorularıdır. Egzama kesin çözümü bulunan bir hastalık değildir. Tam olarak kurtulabilmek pek mümkün olmaz. Ancak durumu kontrol altına alabilmek ve şikâyetleri hayat kalitesini geri kazanabilecek ölçüde hafifletebilmek mümkündür.

Günümüzde şikâyetleri hafifletici egzama ilaçları üretilmiştir. Kaşıntıyı gideren, çatlakları ve yaraları onaran egzama kremleri bu ilaçların başında gelir. Egzama kremi genellikle kortikosteroid türünde olur. Yani içeriğinde kortizon, deksametazon ya da prednizon gibi maddeler bulunur. Bu maddeler döküntülü yaraların onarılmasını, azalmasını sağlar. İlaçlar uygulanmadan önce cildin nemlendirilmesi sağlanır. Kullanım sıklığı ya da süresi doktor tarafından belirlenir. Bu ilaçların kullanımında aşırıya kaçılmamalı, talimatın dışına çıkılmamalıdır. Aksi takdirde deride tahribat oluşabilir. Egzama için krem en sık kullanılan tedavi yöntemidir.

Egzamaya iyi gelen kremler

egzamaya iyi gelen kremler
Egzamaya iyi gelen kremler

Bepanthene Plus: Hem masum hem de etkili olan bu ilacın 50 yıldan daha uzun bir geçmişi vardır. Hatta son zamanlarda “Bepanthol” ismiyle piyasaya sürülmeye başlanmıştır. Hafif ve başlangıç aşamasında olan egzama vakalarında tek başına kullanılabileceği gibi, doktorun yazdığı diğer egzama kremleri ile birlikte de kullanılabilmektedir. Enfeksiyon giderici ve ciltteki döküntüleri onarıcı etkisi vardır.

Eumovate: Çok sık reçete edilen bir kremdir. Bu kremi doktorun yazması ve kullanım şeklinin doktor tarafından belirlenmesi çok önemlidir. Bilinçsiz kullanımda cildi tahrip edebilir.
Sudocream: Kuvvetli bir iyileştirici etkisi vardır. Egzama başta olmak üzere pek çok cilt sorununu giderir. En iyi egzama kremi denilebilir.
Hipokort Krem: Bu krem doktor tarafından reçete edilmektedir. Rastgele kullanılabilecek bir krem değildir. Çok ciddi boyuttaki cilt vakalarında genellikle bu krem yazılır. (İltihap, kaşıntı, yanıklar, böcek sokmaları gibi) İleri derecedeki egzamalar da bu kremin iyileştirme alanına giren cilt hastalıklarındandır.
Ketoral: Egzama, cilt döküntüleri ve çatlamalar için özel bir merhemdir. Doktor kontrolünde kullanımı şarttır.

Egzamaya ne iyi gelir ?

egzamaya ne iyi gelir
Egzamaya ne iyi gelir

Egzama hastalığına ne iyi gelir? Egzama hastalarının öncelikle doktorun takdir gördüğü tedavi rotasını tam anlamı ile takip etmesi gerekir.  Başkasına iyi gelen bir egzama kreminin bize de aynı oranda iyi geleceğinin garantisi yoktur. Hatta faydadan çok zarar görme ihtimali de vardır. Örneğin kortizonlu kremleri bilinçsizce kullanmak şu olumsuz yan etkilere sebep olabilir:

  • Ciltte incelme ve beyazlama (Gereğinden fazla kullanıldığında bu durum gelişir.)
  • Mikrobik deri iltihabı, sivilce ve cilt yırtıkları
  • Cilt lekeleri (Krem uygulamasından sonra güneşe çıkıldığında oluşur.)
  • Vücudun kendi kortizon dengesinin bozulması (Kremler deri yolu ile vücudun içerisine absorbe edilir. Haliyle gereksiz kullanım sonucu vücut sisteminde kortizon hormonu fazlalığı gelişir. Bu da Cushing Sendromuna sebep olabilir. Bknz : Cushing Sendromu nedir)
Egzamada en belirgin ve rahatsız edici ilk belirti şüphesiz ki kaşıntıdır. Kaşıntı aynı zamanda diğer ciddi belirtilerin de tetiklenmesine sebep olur. Doktor kaşıntının giderilebilmesi için antihistaminik ilaçlar yazabilir. (Setirizn, levosetirizn) Bu ilaçlar alerjik reaksiyonların sebep olduğu aşırı histamin artışını bertaraf ettiğinden dolayı egzama lezyonlarını hafifletici ve kaşıntıyı giderici etki yapar.
Kortizonlu kremler kullanılabileceği gibi, bu kortizon maddesi şırınga ile damar yoluna da enjekte edilebilir. Bu şekilde daha hızlı etki gözlenecektir. Ancak kortizonlu ilaçların bağışıklık sistemini baskılama ve kilo aldırma özelliği vardır. Bu yüzden doktor kontrolünde kullanılması şarttır.
Egzama bitkisel tedavi yöntemlerinden yararlanırken de doktora danışılmalıdır. Doktor muayene sürecinde çeşitli testler ile hastasının neye alerjisinin olup olmadığını, hangi maddeye ihtiyacının olduğunu ya da olmadığını öğrenir. Egzamayı rahatlatmak amacıyla kullanılabilecek bitkiler bu bilgiler ışığında seçilebilir. Aksi halde kişi farkında olmadan egzamasını arttırıcı bir yola girebilir. Bu yüzden vücuda temas ettirilen ya da oral yol ile alınan ilaçlar ve bitkiler konusunda dikkatli olunmalıdır.

Egzama bitkisel tedavi

çuha çiçeği yağı
çuha çiçeği yağı

Egzamaya iyi gelen bitkiler nelerdir? Egzamaya bitkisel çözüm önerileri alternatif tıbbın en çok üzerinde çalıştığı konulardan birisidir. Toplumda oldukça sık görülen ve hem estetik kaygıya sebep olup hem de hayat kalitesini düşüren egzama hastalığı nasıl geçer, hatta egzama nasıl çabuk geçer sorularının cevapları oldukça kıymetlidir. Egzamaya iyi gelen bazı bitkiler şunlardır:

  • Meyan Kökü: Meyan kökü suyu, antialerjik (alerji giderici) özelliktedir. Aynı zamanda iltihap önleyici olduğu da bilinir. Meyan kökünün ana etkin maddesi gliseretinik asit Yani haricen kullanımda bu ektin maddeden yararlanılır. (Haricen kullanım; oral yol ile direkt vücuda alınamayan krem, merhem, fitil gibi ürünlerin kullanımını tanımlar.) Bu etkin madde hidrokortizon etkisine benzer bir etki oluşturarak cildin onarılmasında yardımcı olur.
  • Cadıfındığı (Hamamelis) ve Papatya: Bu bitkilerin özlerini içeren kremler, egzama kaşıntısına ne iyi gelir sorusuna cevap verir. Bu kremler hem kaşıntıyı hem de iltihabı azaltma özelliğindedir. Cildin beslenmesine de yardım eder.
  • Çuha Çiçeği Yağı (Evening Primrose Oil): Bu yağ Oenothera biennis bitkisinin tohumundan elde edilir. Egzama başta olma üzere pek çok cilt hastalığında etkilidir. İltihap önleyicidir. Gamma Linoleik Asit (GLA), linoleik asit ve oleik asit içeriği mevcuttur. Bunun dışında cilt sağlığına katkı sağlayan pek çok yağ asidi barındırır. En az 3 ay boyunca bu yağların kullanımına devam edilmesi şartı vardır. Uzun vadede egzama şikâyetlerini azaltmada etkili olacaktır. Kapsül ya da yağ şeklinde kullanımları vardır. Hangi şekilde, ne ölçüde ve ne sıklıkta kullanılacağını mutlaka konunun uzmanı olan bir doktor belirlemelidir.

Egzama için tıbbi çay tarifleri

Cadıfındığı:

Latince ismi Hamamelis virginiana olan bu bitkinin doku büzüştürücü etkisi vardır. Cadıfındığı bitkisinin kabukları ve yaprakları çay yapımında kullanılabilir. 5-10 gramlık (yaklaşık 1 yemek kaşığı) cadıfındığı yaprağı ya da kabuğu üzerine 1 bardak su ilave edilir. Kupa ya da su bardağı tercih edilmelidir. Bu karışım kısık ateşte 20 dakika kadar kaynatılıp süzülür. Yeterince ılıdıktan sonra deri üzerine uygulanır. Bu bitki tek başına kullanılsa da güzel sonuçlar elde edilecektir; ancak papatya ve tıbbi nergisi de bu karışımın içerisine dâhil etmek daha güzel katkılar sağlayacaktır.

Tıbbi Nergis:

Latince adı Calendula officinalis olan bu bitki kaşıntıyı giderici ve deri yüzeyini yumuşatıcı etkiye sahip bir bitkidir. 1 bardak kaynar suyun içerisine 2 çay kaşığı (1 ya da 2 gram) tıbbi nergis eklenir ve üzeri kapakla örtülüp yaklaşık 10 dakika demlenmeye bırakılır. Yeterince ılıklaştıktan sonra cilt üzerine kompres halinde uygulanır. En iyi sonuç için günde birkaç kez yapılmalıdır.

Meşe Kabuğu:

Her kullanımda taze hazırlanması gereken bir bitki çayıdır. Kompres olarak uygulanabileceği gibi, bu çayın karıştığı su ile banyo da yapılabilmektedir. 500 ml suya 10 gram (1 yemek kaşığı) meşe kabuğu eklenerek soğuyana kadar beklenir ve sonrasında süzülüp hemen kullanılır.

Sarı Kantaron Yağı:

Sarı kantaron bitkisi; cilt dokusunu iyileştirmek deyince ilk akıllara düşen, faydası yaygın bir şekilde bilinen bir bitkidir. Sarı kantaron yağı; 250 gramlık zeytinyağı ve 100 gram sarı kantaron ile hazırlanır. Bu ikisi şeffaf cam şişede yaklaşık 15 gün boyunca güneşte bekletilir. 15 günün sonunda zeytinyağı kırmızı bir renk almış olur. Süzüldükten sonra koyu renkli bir cam şişeye bu yağ aktarılır ve kullanıma hazır hale getirilmiş olur. Belirli aralıklarla egzamalı bölgeye bu yağ ile pansuman yapılır. Uygulamadan hemen sonra güneşe çıkılması ciltte beyaz lekelere ve ışık hassasiyetine sebep olabileceğinden dolayı dışarı çıkmadan önce mutlaka en az yarım saat beklenmelidir.

Hercai Menekşe:

Haricen kompres olarak uygulanabileceği gibi, dâhilen çay olarak da tüketilebilir. (2-3 çay fincanı) Bu çay sivilce ve egzama alternatif tedavisinde çok sık önerilir. Hercai menekşenin toprağın hemen üstünde kalan gövdesi kullanılır. 5 gram kadar hercai menekşe, 1 su bardağı kaynar suya eklenerek yaklaşık 10 dakika demlenmeye bırakılır ve süzülür. İster çay olarak içilebilir, istenirse kompres olarak uygulanabilir. (Kompres: Karışımları bir bezin üzerine döküp onu cilt bölgesine uygulamak anlamına gelir.)

Kırkkilit Otu (Equi setum arvense):

Haricen kullanım için uygundur. Kompres şeklinde egzamalı cilt bölgesine uygulanır. Bu bitki “atkuyruğu” ya da “horsetail” isimleriyle de anılmaktadır. 5 tatlı kaşığı kurutulmuş kırkkilit otu yaprağı, 1 litre kaynamış suya eklenerek 10 dakika demlenmesi beklenir. Böylelikle kullanıma hazır hale gelir.

Egzamayı tetikleyen yiyecekler

Bilindiği gibi egzama en çok alerji sebebiyle görülür. Alerji sebepli egzamanın büyük çoğunluğu da gıda alerjisi kaynaklıdır. Yaygın olarak alerjiye sebep olduğu bilinen yumurta, tahıl, inek sütü ve kuruyemiş gibi gıdalar aslında çoğunlukla egzama sebebi olmazlar. Duyarlılığı olan insanlarda çok farklı maddeler de tetikleyici rol oynayabilir. Bu maddeler bir şekilde tespit edilirse egzama ataklarının azaltılması sağlanabilir.
Ambalajlı ürünlerde kullanılan benzoat, histamin salisilat gibi katkı maddeleri vücuttaki histamin oranını arttırarak alerjik reaksiyonların oluşmasına sebep olacağından egzamada tetikleyicidir. Ayrıca baharat, meyve ve sebzelerdeki aromalı bileşenler de tetikleyici etki yapabilir.
Bir insanda kafein alerjisi olmasa bile çok aşırı kahve tüketiminde egzama tetiklenebilir. Bu da o kişinin kahve alerjisi olabileceğini gösterir. (Kahve alerjisi olanın kafein alerjisi de olur diye bir kural söz konusu değildir.)


Egzaması olanlar ne yememeli ?

egzaması olanlar ne yememeli
Egzaması olanlar ne yememeli

Egzama atağı geçiren birisinin çay, kahve, çikolata, alkol, limon, domates, buğday, fıstık gibi alerjiye sebep olması muhtemel gıdaların tüketimini durdurması gerekir. Kafeini alınmış kahvenin tüketimi de bırakılmalıdır. Çünkü sadece kahvenin içerisindeki “kafein” etkin maddesinin değil, kahvenin kendisinin de alerjiye sebep olması durumu vardır.

  • Ambalajlı ve katkı maddeli gıdalar
  • İşlenmiş gıdalar (Sosis, salam, sucuk, pastırma, rafine zeytinyağı gibi)
  • Gıda boyaları (Gıdaları renklendirmek için kullanılan tozlar)

Egzaması olanlar ne yemeli ?

e vitemini
Egzaması olanlar ne yemeli

Bağışıklığı kuvvetlendiren ve bağırsak florasını besleyip iyileştiren gıdaların tüketimi egzama ataklarının giderilmesinde esastır. Sarımsak, soğan, enginar, muz, yulaf, fasulye, kefir, yoğurt ve tekesakalı bitkisi bağırsak florasını destekleyen gıdaların başında gelir.

Ciltteki iltihapların iyileşme sürecini hızlandırmak için haftada 3 gün yağlı balık tüketimi yapılmalıdır. Sardalye, somon, hamsi, tunabalığı, ringa ve alabalık bu balık türlerinden bazılarıdır. Bir avuç ayasını dolduracak miktarda tüketilmesi uygundur. Bilindiği gibi bu balıklar “histamin” açısından çok zengindir. Histamin normalde sindirime yardımcı ve bağışıklığı destekleyici bir azot bileşiğidir; ancak vücutta bu maddenin fazlalığı alerjik reaksiyona sebep olabilir. Anafilaktik şok (bknz : anafilaktik şok nedir) veya histamin zehirlenmesi bile oluşturabilir. Bu yüzden bu balık ürünlerinde belirtilen miktarı geçmemek ve taze olarak tüketmek önemlidir. Bu balıkların hemen tüketilmediği her dakika histamin içeriği biraz daha artar. Bu yüzden balık pazarından alınır alınmaz hiç bekletmeden pişirilip tüketilmeli, mümkünse sofradan arttırılmamalıdır. Herkese yetecek kadar ve bitirilebilecek kadar satın alınmasına dikkat edilmelidir.
Deniz ürünleri protein ve çinko açısından da zengindir. Yani cilt onarımı için gerekli olan pek çok şeyi barındırır.
Mevsimine göre portakal suyu ya da armut egzama atakları sırasında günde 1 porsiyon tüketilebilir. E vitamini cilt için gerekli bir vitamindir. Avakado, ruşeym yağı, zeytinyağı ve susam yağı E vitamini açısından zengindir. Yağların işlenmemiş olması önem taşır. Ruşeym yağı ve hem haricen hem de dâhilen kullanılabilir. Yani hem yenilebilir hem de egzamalı bölgeye sürülebilir.
İnek sütü alerjiye çok sık sebep olan bir süt çeşididir. İnek sütüne alternatif olarak keçi sütü ya da eşek sütü tercih edilebilir. Bu sütlerin alerjiye sebep olma ihtimalleri daha düşüktür. Ayrıca son zamanlarda yapılan araştırmalar keçi ve eşek sütünün kanser düşmanı olduğunu ortaya koymuştur..

Egzamaya iyi gelen yaşam tarzı değişiklikleri

egzamaya iyi gelen yaşam tarzı değişiklikleri
Egzamaya iyi gelen yaşam tarzı değişiklikleri

Egzamada stres faktörü çok etkin bir rol oynar. Bu yüzden egzama hastalarının yaşam tarzı, strese savaş açan bir yaşam tarzı olmalıdır. Stresi giderebilmek için yapılabilecekler şunlardır:

  • Uzman yardımı almak (Kişiler her şeyden önce doktora başvurmalı, genel sağlık kontrollerinden geçmeli ve bir psikoloğa danışmalıdır. Her insanın stres faktörü birbirinden farklıdır. Ayrıca bu faktörlerle yaşamak zorunda kalınıyorsa zihinde yeni bir ufuk açmak ve farklı anlayışlar geliştirmek gerekir. Bütün bunların uzman gözüyle değerlendirilmesi çok önemlidir. Hasta stresle nasıl baş edebileceğini doktorundan en doğru şekilde öğrenebilir.)
  • Meditasyon (Kasların gevşemesini sağlamak, zihni arındırmak, esneklik kazanmak ve olumlu bir ruh halini inşa edebilmek için meditasyon yönteminden yararlanılabilir. Stresle baş etme konusunda çok sık tavsiye edilen bir yöntemdir.)
  • Spor yapmak (Sabah ya da akşama doğru açık havada yürüyüş yapmak, bisiklet sürmek, yüzmek stres hafifletici etki yapar. Aşırı ağır spordan kaçınılmalı ve fazla terlenmemelidir. %100 pamuklu, hava alan, hafif ve dar olmayan giysiler giyilmelidir.)
  • Kişisel bakım ürünlerini doğru seçmek ( %100 organik olan, kimyasal içermeyen sabun ya da şampuan kullanılmalıdır. Bu durumlar için üretilmiş özel egzama sabunu ve egzama şampuanı bulunmaktadır. Eczanelerden ya da organik ürün merkezlerinden bu ürünler temin edilebilmektedir.)
  • Egzama eldiveni kullanmak (Elde egzama yaşayanların ya da buna yatkın olanların kullanmasında fayda vardır. %100 pamuklu ve yumuşak kumaştan yapılmış bir eldivendir. Elleri sürtünme kaynaklı tahrişlerden korur. Egzama kremleri sürüldükten sonra eldiven takılması iyileşme sürecini daha da hızlandırır. Çünkü hem alerjenlerden hem de sürtünmelerden elleri korunaklı kılar ve elin nemli kalmasına yardımcı olur. )
  • Aromatik yağlarla cilde masaj uygulamak (Cildi devamlı nemli tutmak ve beslemek egzama ataklarının hafif atlatılmasını ya da atakların sıklığının azalmasını sağlar.)
  • Düzenli aralıklarla duş almak (Vücudun gözeneklerinin açılmasını ve vücudun bakterilerden arınmasını sağlar. Ayrıca stresin de dengelenmesine yardımcı olur. Duştan sonra vücut henüz ıslakken cilde uygun özellikte nemlendirici losyonlar uygulamak da yarar sağlayacaktır. Losyonlar vücut ıslakken çok daha hızlı emilir.)
  • Evde hayvan beslememek (Hayvan tüyleri üzerindeki bakteriler alerjik bünyelerde egzamayı tetikler.)

Egzamaya iyi gelen besin takviyeleri

Egzamaya iyi gelen besin takviyeleri
Egzamaya iyi gelen besin takviyeleri

Egzamanın hafifletilmesi için hem sindirim sistemini düzenleyen hem bağışıklığı arttıran hem de cildi besleyen gıdalardan yararlanılır. Çinko, A ve E vitamini cildi besleyen 3 temel elemandır. 8 hafta boyunca belirlenen dozda düzenli olarak E vitamini takviyesi alan egzama hastalarının yaklaşık %60’ının iyileştiği gözlenmiştir. A vitamini ile birlikte kullanılması da etkiyi daha da arttırır. Çünkü A vitamini antioksidan (toksin giderici) ve anti-enflamatuar (iltihap giderici) etkilidir.

Çinko vücut için bazı metabolik olayların başlatılmasında ya da sürdürülmesinde önemli işlevleri olan bir elementtir. Esansiyel yağ asitlerinin metabolize edilmesini sağlar. Örneğin delta-6-desatüraz enziminin üretilmesini başlatır. Bu enzim linoleik asidin “Gamma linoleik aside” dönüşmesini sağlar. (GLA) GLA omega-6 yağ asitlerinden birisidir. Hücre zarının önemli bir bileşenidir. Egzama sebebiyle oluşan kızarıklık, kaşıntı ya da pullanma gibi şikâyetlerin azalmasını sağlar. Vücut GLA’yı kendisi de üretebilir, dışarıdan takviye olarak da alabilir. Hodan yağı, çuha çiçeği yağı, siyah frenk üzümü yağı GLA açısından zengindir.
Delta-6-desatüraz enzimi ile linoleik asitten (LA) GLA’ya çevrilen yağ asitleri en son prostaglandine (PGE1)’e dönüşür.
Omega 3 ve probiyotik takviyesi de egzama tedavisinde çok kullanılır. Omega-3 “balık yağı” olarak da anılır. Günde 1-3 gram alınması önerilir; ancak daha yüksek doz için doktora danışılmalıdır. Probiyotikler ise bağırsak florasını düzenleyen mikroorganizmalardır. Günde 1-3 kapsül probiyotik takviyesi alınabilir. Probiyotik diye ifade edilen bu yararlı organizmalar hem sindirimi hem de bağışıklığı kuvvetlendirir. Bu da alerjik reaksiyonların hafifletilmesine yardımcı olur. Kapsül olarak almak istemeyenler için  “kefir” tüketimi çok yarar sağlayacaktır. (Kefir çok yüksek probiyotik ve kalsiyum içerir.)

Egzama için aromaterapi uygulaması

egzama için aromaterapi uygulaması
egzama için aromaterapi uygulaması

Aromaterapi yüzyıllar öncesine dayanan köklü bir terapi yöntemidir. Kokulu bitkilerle bu terapi uygulanır. Hem sağlık hem de güzellik için önemli katkıları vardır. Kokulu bitkilerden üretilen esansiyel yağlar ile egzama sorununu hafifletebilmek mümkündür.

Uçucu yağların (lavanta, limon, papatya, ardıç vb.) taşıyıcı yağ (badem yağı) içerisine eklenerek aromatik banyo ya da masaj şeklinde uygulanması önerilir. Yağların içerisindeki zengin maddeler ile cilt sorunları giderilir, aromatik kokular ile sinirler yatıştırılır, stres dengelenir.
İlerlemiş akıntılı egzamalar için önerilen aromatik karışımın tarifi şu şekildedir:
  • 6 damla ardıç yağı (uçucu yağ)
  • 5 damla buğday ruşeymi yağı
  • 10 ml tatlı badem yağı (taşıcı yağ)
Bu yağlar karıştırılarak anında uygulama yapılır. Cilt üzerine uygulanan bu karışımın sargı bezi ile gevşek bir şekilde sarılması, yağların cilt üzerindeki etkisini arttıracaktır. 4 saatte 1 bu uygulama tekrar edilmelidir.

Vücut bölgelerine göre egzama oluşumları

Belli başlı çevresel faktörler farklı vücut bölgelerini etki altına alabilir. Çevresel faktörlerin vücut üzerindeki etki alanları, egzamanın vücuttaki konumunu belirleyicidir.

Yüzde Egzama:

Yüzde egzama neden olur? Güneş ışığına çokça maruz kalmak, kalitesiz kozmetik ürünleri kullanmak yüz egzamasına sebep olan yaygın çevresel faktörlerin başında gelir. Genetik yatkınlığın da önemli bir rolü vardır. Örneğin beyaz tenli olan kişilerin bu çevresel faktörlerden etkilenme ihtimali daha yüksek olur. Alerjiye yatkın bünyeler de buna sebep olur. Yüzde egzama belirtileri tipiktir ve yüzün her bölgesinde etkisini gösterir. (Döküntü, kaşıntı, kızarıklık, kırmızı benekler, kuruluk, kabuklanma, çatlak)
Yüzdeki egzama nasıl geçer? Yüzdeki egzamaya ne iyi gelir? Yüzdeki egzamaya iyi gelen kremler nelerdir? Yüzdeki egzamanın türü karakteristik özelliklerine göre doktor tarafından belirlenir. Egzama sebepleri belirlendikten sonra o faktörlerden uzak durulması tavsiye edilir. Hastaya egzamanın özelliğine göre uygun ilaç, takviye, krem ya da merhem verilir. Yüzdeki egzamaya iyi gelen bazı kemler şunlardır:
  • Elidel Krem: Etkin maddesi Pimekrolimus olan bu krem, egzama sebebiyle oluşan kaşıntı ve kızarıklığın giderilmesinde etkilidir. Baş ve yüz bölgesinde doktorun belirttiği şekilde kullanılabilir.
  • Bepanthol Krem: Provitamin B-5 (dekspantenol) içeriği ile ciltteki kaşıntı, kızarıklık, döküntü gibi durumları onararak cilt yenilenmesini destekler. Cildin daha esnek ve nemli olmasını sağlar.
  • İmpeteks Krem: Mikroplara savaş açan, enfeksiyonları gideren ve iltihapları iyileştirme özelliği olan bir kremdir. Diflukortolon valerat ve klorkinaldol etkin maddelerini barındırır. Deri kalınlaşması, kaşıntı ve kızarıklık belirtilerini bertaraf eder.
  • Sistral Krem: Klorfenoksamin hidroklorür etkin maddeli yüz bölgesine özel bir egzama kremidir.
  • Ureacort Krem: Hidrokortizon asetat ve üre etkin maddeli bu krem yağlı bir kremdir. Egzama sebebi ile oluşan kaşıntı ve kızarıklığı gidermede etkilidir.
Bu ilaçların kendine özel yan etkileri mevcuttur. Krem kutularının içerisinde yer alan prospektüs (ilaç hakkında bilgilendiren kağıt) dikkatli bir şekilde okunmalıdır. Ağır bir yan etki hissedildiğinde ilaç hemen bırakılmalı ve bu durum doktora bildirilmelidir. İlacın içeriğinde alerji oluşturabilecek bir madde mevcutsa bu da doktora bildirilmelidir. İlaçlar sadece doktorun belirttiği süreye kadar kullanılmalıdır. Belirtilen süreye kadar kullanıldığı halde şikâyetler hâlâ devam ediyorsa ya da daha da kötüleştiği düşünülüyorsa, bu durumda doktora ayrıntılar anlatılmalı ve başka bir ilaç talep edilmelidir.

Elde Egzama:

Elde egzamaya sebep olan en yaygın etken tahriştir. Elleri sert cisimlere devamlı şekilde temas ettirmek elin kendi dokusunu tahrip edebilir. Ayrıca deterjan, çamaşır suyu gibi kimyasal maddelere çokça maruz kalmak da el egzaması sebebidir.
Eldeki egzama nasıl geçer? Eldeki egzamaya ne iyi gelir? Nemlendirici kremlerle düzenli el bakımı yapmak, %100 pamuklu egzama eldiveni kullanmak elde egzama oluşumunun önüne geçecektir. Baş edilemez egzamalarda antibiyotik tedavisi, el egzama kremi ya da fototerapi uygulamaları da yapılabilir. (Fototerapi: Ultraviyole ışınlarının kullanıldığı bir tedavi çeşididir. İhtiyaca göre derinin bağışıklık sistemi hücrelerinin dâhil olduğu süreçlerin arttırılmasını, durdurulmasını ya da değiştirilmesini sağlar.)

Ayakta Egzama:

Ayakta oluşan egzamanın en yaygın sebepleri yanlış ayakkabı seçimi ve ayak bakımının ihmalidir. Ayakları aşırı derecede sıkıştıran ve hava aldırmayan ayakkabıların saatlerce hiç çıkartılmadan kullanılması oradaki hücrelerin nefes alamamasına, zararlı mikroorganizmaların üremesine ortam hazırlar. Zamanla ayak derisinde kaşıntılar ve çatlamalar oluştukça bu mikroorganizmalar deri yüzeyinde kendisine yer edinir ve enfeksiyona sebep olur.
Ayak egzamasına ne iyi gelir? Ayak tipine uygun doğru ayakkabı seçilmeli, %100 pamuklu çorap giyilmelidir. Ayakkabı ortopedik ve hava alan türden olmalıdır. Ayrıca ayak temizliği iyi yapılmalı, ayaklar düzenli aralıklarla yıkanmalı ve ayak bakım kremleri ile nemlendirilmelidir. Bu şekilde çoğu ayak egzaması tedavi edilir.
Çıplak ayakla sert, sürtünmesi yüksek olan yüzeylerde dolaşmaktan kaçınılmalıdır. Sürtünmesi yüksek olan yüzeyler, pürüzlü yüzeylerdir. Bu yüzeyin sürtünme seviyesi ne kadar yüksekse, cilde zarar verme durumu da o kadar yüksek olacaktır.
Ayaklara kullanılan kozmetik ürünler kaliteli seçilmelidir. Sodyum loril sülfat içeriği olan ayak bakım ürünlerinden uzak durulmalıdır. Ayakta egzama belirtileri ile mantar enfeksiyonu belirtileri birbirine benzerdir. Egzamanın bulaşıcı olmaması ise ayırt edici özelliktir.

Kulak Egzaması:

Kulakta egzama neden olur? Sterilizasyonu iyi yapılmamış bir ortamda takılan kalitesiz küpeler ya da piercingler bunda etkendir. Ayrıca kalitesiz kozmetik ürün kullanımı da kulak egzaması yapabilir. Kulak iç dokusuna uygun olmayan losyon tarzı kişisel bakım ürünlerini pamuklu kulak çubuğu ile kulak kanalına sürmek, metal çubuklarla kulağı karıştırmak ya da kaşımak diğer sebeplerdendir.
Kulak egzamasına ne iyi gelir? Kulak egzaması için steroid kremler kullanılabilir. (Kortizonlu kremler) Kaşıntı için antihistaminik haplar yazılabilir.

Kafa Egzaması:

Kafa egzaması saç egzaması ile aynıdır. Saçlı tüylü bölgede çıkan egzamalara saç egzaması denir. Diğer egzamalardan ayrılan karakteristik bir özelliği yoktur. Yalnızca saç derisinde egzama yağlı bir egzamadır. Kafa derisi anormal derecede yağlandığında kepeklenme ve kaşıntı oluşur. Bu kaşıntı “yağlı egzama” olarak adlandırılır. Bedenin yağ salgılayabilen tüm bölgeleri egzama açısından riskli bölgelerdir.
Saçta egzama neden olur? Saç egzamasına ne iyi gelir? Saçların kök kısımlarında gereğinden fazla yağ üretildiğinde kafa derisinde egzama için uygun ortam oluşur. Saç derisinin hava alan gözenekleri bu aşırı yağ salgısı ile tıkanır ve hava alamaz hale gelir. Pitrosporium ismindeki mantarlar ise kendisine bu deride uygun ortam bulur ve üremeye başlar. Saçlarda kepeklenmeler oluşur. Neticede kafa derisinde enfeksiyon gelişir ve seboreik dermatit de denilen “yağlı egzama” baş gösterir.
Saç derisinin salgılarını dengeye ulaştırmak ve saç köklerini kuvvetlendirmek için geliştirilmiş özel birtakım egzama şampuanları veya kremler mevcuttur. Bunlar doktorun önerisi doğrultusunda mümkünse eczaneden temin edilmelidir.
Hava kirliliği, alerji ve genetik sebepler de saç egzeması sebepleri arasındadır.
Saç egzaması tedavisi özel şampuan ve saç bakım kremleriyle yapılır. Saç köklerine direkt uygulanan kremlerde vardır. Salisilik asit, ketokonazol ve çinko pirition içerikli özel kepek şampuanları da bu süreçte kullanılır. Bu kullanımlar dışında saç derisi egzamasını hafifletmek için yapılabilecek diğer önemli adımlar şunlardır:
  • Saç kökleri aşırı yağlanmadan yıkanmalıdır.
  • Saç bakımları aksatılmamalıdır.
  • Saç köklerinin kurumasına izin verilmemeli, düzenli olarak nemlendirilmelidir.
  • Stresten mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
  • Duş alırken ılık su kullanılmalıdır. Bu şekilde vücudun nem dengesi korunur ve derideki kılcal damarlar zarar görmez. Sıcak su ise vücudu kurutmaktadır. Sıcak suyun kafa derisine direkt temas etmesi bu sebepten sakıncalıdır. Mümkünse soğuk su ile duş almak en iyisidir.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 9 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.