Dizanteri nedir ?

Dizanteri nedir ?

İshal ve kanlı ishal gibi rahatsızlıklar, daha ileri boyutta çeşitli hastalıkların tetikleyicisi olabilir. Shigella adı verilen bakterinin yol açtığı dizanteri, hastalıkların başında gelir. Hastadan alınan dışkının laboratuvar ortamında incelemesinin ardından shigella bakterisinin veya bakteriye ait toksinlerin tespiti halinde dizanteri teşhisi konulur. Peki, dizanteri ne demek? Bu hastalığa “dizanteri” denilmesinin sebebi, rahatsızlığı tetikleyen shigella dysenteriae isimli bakteridir.

Dizanteri iyileşme süresi

Tıp dilinde shigella enfeksiyonu olarak da bilinen dizanteri hastalığı, çoğu hasta için konuşacak olursak, genellikle 5 ila 7 gün boyunca etkisini gösterir. Ancak bağırsakların normal düzenine kavuşması (Örneğin dışkılama sıklığı veya tuvalette geçirilen süre) birkaç ay sürebilir.
Eğer enfeksiyon çok şiddetli değilse ve hastanın genel sağlık durumu da iyiyse, ishal sebebiyle kaybedilen sıvıyı bol su tüketerek geri kazanmak dizanteri tedavisi için yeterli olabilir. Ancak dizanteri hastalarının tedavi aşamasında loperamid ve atropin içerikli Imodium ve Lomotil gibi ishal tedavisinde kullanılan ilaçlardan kaçınması gerekir. Aksi takdirde hastalık daha ileri boyutlara taşınabilir.

Dizanteri bulaşıcı mı ?

Evet, bu hastalık inanılmaz derecede bulaşıcıdır, öyle ki çok küçük miktarda shigella bakterisi bir başkasını hasta edebilir. Tüm bunlar “Dizanteri neden olur?” sorusunun da cevabıdır. Temizlik, hastalığın yayılmasını önleme noktasında hayati derecede önem taşır. Çocuk ve bebeklerde daha sık görülür, bunun sebebi de bu yaş aralığındaki hastaların parmaklarını ağızlarına götürmeye daha yatkın oluşudur. Bakteri bu yolla da bulaşabilir. Keza anaokulu ve kreşlerde çok sayıda çocuğunun altı bezlenirken hijyen kurallarına riayet edilmemesi, dizanterinin bulaşma riskini arttırır.

Dizanteri nasıl bulaşır ?

Dizanteri hastalığına yol açan shigella bakterisi insan dışkısında bulunur. İshal olan hastaların iyileşmesini takip eden 1-2 haftalık süreçte dahi shigella bakterisi dışkıdaki varlığını sürdürebilir. Dizanteri hastası bir kişinin temiz olmayan eliyle temasa geçen veya shigella bakterisinin bulaştığı kirli bir nesneyi ağzına götüren kişilere bakteri bulaşır. Sağlıklı insanların dizanteri hastası olmasına yol açan diğer bulaşma yolları ise şöyle sıralanabilir:
  • Dışkının ele bulaşması, iyice yıkanmayan elin ağza veya yemeğe sürülmesi.
  • Hasta bir kişinin dışkısının bulaştığı zeminlere elin temas etmesi. Bu kimi zaman bir oyuncak, kimi zaman banyo fayansları olabilir.
  • Hasta bir bebeğin veya kişinin bezini değiştirmek.
  • Dizanteri hastası birinin hazırladığı yemeği yemek.
  • Tatil yerlerindeki havuzlarda bulunan suyu yutmak. Bu göl veya dere suyu da olabilir.
  • Hasta veya son birkaç hafta içinde iyileşen kişiyle cinsel ilişki esnasında dışkıya maruz kalmak.


Dizanteri belirtileri

Shigella bakterisinin sebep olduğu dizanterinin belirtileri, bakteriye maruz kalındıktan 1-2 gün sonra ortaya çıkar ve dizanteri belirtileri şöyle sıralanabilir:
  • Bazen kanlı olabilen ishal
  • Yüksek ateş
  • Karın ağrısı
  • Bağırsaklar boş olsa dahi dışkı yapacakmış hissi

Dizanteri kimlere bulaşabilir ?

Gençler ve küçük çocuklar dizanteri hastalığına daha yatkın kabul edilse de, her yaş grubundan insan bu hastalık tarafından tehdit edilir. Anaokulu ve ilköğretim okullarınınn yanı sıra aile üyelerinde dizanteri hastalarının bulunduğu kişiler risk altındadır.
Keza gelişmekte olan ülkeleri ziyaret eden turistlerde de dizanteri hastalığı sıklıkla görülebiliyor. Önemli birçok antibiyotiğe direnç gösterdiği bilinen dizanteri, kirlenmiş gıda ve sularla beslenen gezginlerin sağlığı için tehdit oluşturur. Sık sık elleri sabunla yıkamak ve tüketilen gıdalara dikkat etmek alınabilecek en kolay ve etkili önlemler arasında yer alır. Özellikle Afrika kıtasındaki ülkelere seyahat edecek olan turistlerin kişisel hijyenine dikkat etmeleri tavsiye edilir.
Öte yandan hemcinsiyle ilişkiye giren eşcinsel ve biseksüel erkekler, yetişkin nüfus arasında dizanteri hastalığına maruz kalması muhtemel grupların başında gelir. Dışkı yoluyla bulaşan dizanteri, kirli bir parmağın ağza götürülmesi sonucu başka bir kişiye geçebilir. ABD, Kanada, Japonya ve Avrupa’daki birçok ülkede dizanteri hastalığının görülmesinin en büyük sebebi budur.
Son olarak bağışıklık sistemini zayıflatan HIV gibi rahatsızlıklardan muzdarip olan veya kanser hastası olup kemoterapi tedavisi gören kişilerde de dizanteri rahatsızlığı görülebilir. Bu gibi durumlarda enfeksiyon kana sıçrayıp hayatı tehdit eder hale gelebilir, bu sebeple ivedi bir şekilde ilaç tedavisi uygulanmalıdır.

Dizanteri teşhis

Birçok farklı bakteri ishale yol açabilir. Ancak doğru tedaviyi alabilmek için hangi bakterinin bu rahatsızlığı tetiklediğini öğrenmek gerekecektir. Günümüzde devlet hastaneleri ve özel sağlık kuruluşları, enfeksiyon kapan kişinin dışkısını laboratuvar ortamında inceleyerek testler gerçekleştiriyor ve shigella bakterisinin bulunması halinde dizanteri teşhisi koyabiliyor.
Yukarıda listelenen dizanteri belirtilerinden şüphelenen hastaların sağlık kuruluşlarının enfeksiyon hastalıkları polikliniklerinden randevu almaları tavsiye edilir. Ardından dizanteri tedavisine başlanabilir.


Dizanteri tedavi

Hastalığa yakalanan kişiler tarafından sıkça merak edilen Dizanteri nasıl geçer ve dizanteri tedavisi kaç gün sürer sorularını ele alalım. Tedavi edilmediği takdirde insan hayatını tehdit edecek boyuta varabilen dizanteri, genellikle dizanteri ilacına veya antibiyotik tedavisine gerek kalmadan 5-7 gün arasında kendiliğinden iyileşir. Hafif şiddetli seyreden dizanteri tedavisinde yapılması gereken bol bol sıvı tüketmek ve dinlenmektir. Bu arada dizanteri aşısı yalnızca salgın zamanlarında yapılır.
Her ne kadar ishal tedavisinde bizmut subsalisilat etken maddeli Pepto-Bismol gibi ilaçları tüketmek faydalı olabilse de, dizanteri hastalarının bu tür ilaçları kullanmaktan kaçınmaları kendi yararınadır. Çünkü ilaçlar bağırsakların çalışmasını yavaşlatabilir ve vücudun besinleri sindirme sürecine olumsuz etki edebilir.
Şiddetli dizanteri vakalarında doktorlar hastaların daha hızlı iyileşmesini sağlamak adına Zithromax, Cipro ve Bactrim gibi antibiyotikleri reçete edebilir. Ancak bazı antibiyotikler shigella bakterisinin bazı türlerine karşı pek de etkili sayılmazlar. Hangi antibiyotiklerin işe yarayacağını keşfedebilmek için laboratuvar testlerinden yardım alınabilir. Bunun için hastalar antibiyotik tedavisine başladıkta birkaç gün sonra iyileşmedikleri takdirde doktorlarıyla yeniden irtibata geçebilirler. Akabinde yeni antibiyotikler (bknz: antibiyotik nedir) reçete edilebilir.
İshal olduğu için vücudu aşırı derecede su kaybeden çocuk ve yetişkinlere damar yolu açılarak tuz ve sıvı içerikli serum tedavisi uygulanabilir. Bu yolla hastalar oral yoldan alacakları sıvının çok daha fazlasını damar yoluyla alır ve dehidrasyonun yol açacağı tahribat önlenir. Hal böyle olunca dizanteri iyileşme süresi çok daha kısalır.

Dizanteri nasıl önlenir?

Alınabilecek bazı ufak önlemlerle dizanteri olma riskini azaltabilmek mümkün.
  • Yemek hazırlarken (ya da yerken) ve dışkısını yapan bir bebeğin veya yetişkinin bezini değiştirmesine yardım ederken elleri sabun ve temiz suyla dikkatli bir şekilde yıkayın.
  • Özellikle dizanteri hastası bebeklerin bezini değiştirdikten sonra ağzını sıkıca bağlayarak ilk fırsatta çöpe atmanız tavsiye edilir. Akabinde hem kendi elinizi, hem de bebeğin elini sabunla yıkamanız gerekir. Varsa etrafa sürülen dışkı lekelerini de bir an evvel temizlemenizde fayda olacaktır.
  • Yüzme havuzları, göller ve derelerden su içmemeye dikkat edin. Başka bir ülkeye seyahat ettiğinizde güvenilir gıdalarla beslenin ve temiz sular tüketin. Elinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın.
  • İshal olan cinsel partneriniz iyileştikten 1 hafta sonraya kadar vajinal, anal veya oral yolla ilişkiye girmekten kaçının. Çünkü shigella bakterisi birkaç hafta boyunca daha dışkıdaki varlığını sürdürebilir.
  • Son olarak, eğer çocuğunuz ishal olduysa o gün okula göndermeyerek önlem alabilmeniz de mümkündür.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 8 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.