Böbrek taşı nelerden oluşur ?

Böbrek taşı nedir ?

Böbrek taşı tıp dilinde nefrolitiyazis olarak adlandırılır. Böbrekte çeşitli nedenlerden dolayı oluşan kristalleşmeler şeklinde tanımlanabilir ve en çok yaz mevsiminde görülür.  Toplumumuzda yaygın rastlanan bir rahatsızlıktır ve bir kişinin ailesinde böbrek taşı şikayeti varsa o kişide de görülme olasılığı yüksektir. Bir kez ortaya çıktığında genellikle nükseder. Ayrıca erkeklerde görülme oranı daha yüksektir.

Böbrek taşı nelerden oluşur ?

Böbrek taşı oluşumu, genellikle kalsiyuma bağlı olarak gerçekleşir. Fakat sistin, ürik asit ve fosfat içerikli olanları da vardır. Hatta bazı taşlarda birkaç farklı maddenin karışımı da gözlemlenir. Taşların birikme nedeni, kişinin yaşı ve oluşum yeri gibi nedenlere bağlı olarak farklı boyutlara ulaşabilir.


Böbrek taşı nedenleri

Böbrek taşının oluşma nedeni net olarak bilinmez. Ancak tetikleyici unsurlar vardır. İdrar yollarında görülen iltihaplar, idrarın yapısında oluşan değişimler, akış miktarının azalması ya da böbrek ve idrar yollarındaki genetik bozukluklar gibi faktörler böbrek taşının oluşmasına zemin hazırlar.
Kalsiyum kaynaklı böbrek taşlarında oluşma nedeni başka bir rahatsızlığa bağlı olabilir. Örneğin gut hastalığı ve paratiroidizm hastalıkları bu kategoridedir. Ayrıca bağırsaktaki kalsiyum emilimini artıran hastalık ve ilaçlar da böbrek taşına sebep olabilir. Diğer yandan yaz aylarında terleme nedeniyle sıvı kaybı daha fazla olacağı için bu durum, böbrek taşı oluşmasında etkili olabilir.

Böbrek taşı belirtisi nelerdir ?

  • Rahatsızlığın en önemli belirtisi şiddetli ve ani şekilde gelen ağrıdır. Hastanın yan tarafında, böğür denilen kısımda hissedilir. Deyim yerindeyse bıçak saplanmış gibi olur.
  • Böbrek taşı ağrısı, kasıklara kadar vurabilir. Kusma ve bulantı gibi yan etmenlerle kendini gösterebilen bu ağrının nedeni ise taşın idrar yollarına düşmesidir.
  • Böbrek taşı eğer idrar yollarında iltihapla birlikte meydana gelmişse; hasta idrarını yaparken yanma hisseder ve enfeksiyona bağlı ateş görülebilir.
  • Böbrek taşı mesaneyi ya da her iki taraftaki idrar yollarını tıkarsa; idrar çıkmasını engeller.

Böbrek taşına hangi bölüm bakar ?

Böbrek taşı için üroloji bölümüne gidilmelidir. Uzman hekim, hastanın yakınmalarını dinledikten sonra gerekli testleri yaparak teşhis koyar. İdrar tahlilinde genellikle kan ve taşlar görülür. Özellikle kalsiyum kaynaklı böbrek taşlarının bu idrar tahlili sonucu tespit edilmesi mümkündür. Fakat ürik asit gibi maddeler içeren taşlar ancak ultrason ile gözlemlenebilir.
Toplumumuzda ilaçlı film olarak IVP yöntemi de böbrek taşı tanısında destek alınan bir tetkiktir. Ağrının olmadığı zamanlarda böbreklerin filmi çekilerek detaylı bir inceleme sağlanır. Ayrıca ayırıcı tanı durumlarında MR ve tomografi cihazlarının da yardım alınabilir.


Böbrek taşı tedavisi

Böbrek taşının tedavisinde kullanılan dört ayrı yöntem vardır. Hangi tedavinin seçileceği ise uzman hekim tarafından belirlenir. Burada taşın yeri, boyutu ve hastanın yaşı gibi faktörler devreye girer. İlk olarak medikal tedavi denilen yöntem uygulanır.
Medikal tedavide hasta, bol sıvı tüketir ve taşı idrar yoluyla dışarı atmaya çalışır. Tedavi süresince ağrı kesicilerden yardım alınabilir. İndometazin ve diklofenak sodyum içeren ilaçlar uygundur. Bu yöntem, genellikle boyutu 7mm’nin altında olan taşlar için tercih edilir ve taş çoğunlukla kendi kendine düşer.
Taş düşmemişse ve boyutu küçükse; ESWL adı verilen tedaviye başlanır. Bu yöntemde vücuda dışarıdan ses dalgaları verilerek taşın kırılması amaçlanır. Küçük parçalar haline gelen taşlar idrar yoluyla dışarı atılır. Bazı durumlarda işlemin birkaç kez seans tekrarlanması gerekebilir. Tedavinin bayılma, tansiyon düşüklüğü, çarpıntı, kanama ve kırılan taşın idrar yolunu tıkaması gibi olumsuz yan etkileri olabilir.
Bahsedilen tedavi yöntemleri ile başarı sağlanmamışsa ya da taşın boyutu 1-2 cm’den büyükse böbrek taşı ameliyatı gerekir. Burada iki farklı yöntem söz konusudur. İlk yöntemde üretereskop adı verilen bir cihaz kullanılır ve genellikle üreter kanalda kalmış ve düşürülememiş taşlar için bu yönteme başvurulur. Cihaz, idrar yolu üzerinden içeri sokulur ve üzerindeki mercek yardımıyla ilerleme sağlanır. Mesaneye ulaştıktan sonra üreter kanaldaki taşlar, pnömatik taş kırıcı veya holmium lazer yardımıyla kırılır. Bu operasyonda kullanılan üretereskopların şekli, böbrek taşının bulunduğu yere göre farklılık gösterir.
Böbrek taşı tedavisinde kullanılan ikinci cerrahi yöntem ise perkütan nefrolitotomi olarak adlandırılır. Bu yöntem genel anestezi altında gerçekleşir ve hastanın bel bölgesinden 1cm boyunda bir kesi açılır. Kesiden içeri tel benzeri bir aletle girilir ve ucuna yerleştirilen kamera sayesinde ameliyatı büyük ekran üzerinden takip etmek mümkündür. Taşın olduğu bölgeye girildiğinde gerekiyorsa kırma işlemi yapılır ve açılan yol üzerinden taşın tahliyesi yapılır.

Böbrek taşı ameliyatı sonrası

Genel anestezi altında yapılan ameliyatlarda hastanın taburcu edilmesi bir iki gün sürebilir. Genellikle taburcu edildiği günün haftası ve bir ay sonrasına kontrol verilir. Sonrasında ise şikayet oluşmadıkça kontrole gerek yoktur. Hasta ortalama on gün içerisinde normal yaşamına geri döner.
Operasyon sonrasında rahatsızlığın nüksetmemesi adına hayat tarzında değişiklikler yapmak gerekir. En önemli noktalar; bol sıvı tüketmek ve egzersiz yapmaktır. Böbrek taşı için uygulanabilecek en etkili tedavi yönteminin oluşmasını engelleyici tedbirler almak olduğu unutulmamalıdır.

Böbrek taşı ne kadar sürede düşer ?

Böbrek taşı eğer kendiliğinden düşebilecek boyuttaysa; ortalama 3-4 gün içinde vücuttan atılır. Fakat bu süre son derece değişkendir. Hastanın sıvı tüketimi, yaşı, idrar yollarının işlevi, taşın boyutu ve oluşma yeri gibi etmenlere bağlı olarak süre uzayabilir.


Böbrek taşı karın şişliği yapar mı ?

Evet, nadiren olsa da böbrek ağrısının karında şişkinliğe neden olduğu durumlar gözlenebilir. Fakat bu durum genellikle ek şikayetler ya da paralel yakınmalar arasındadır. Nedeni ise az sıvı tüketimi, yani böbrek taşı oluşumu nedenlerinden biridir.

Böbrek taşı nasıl düşürülür ?

Böbrek taşının kendiliğinden düşmesi için günde en az 12 bardak su tüketilmelidir. Ayrıca aşırı yorucu olmayan egzersizlerden de destek alınabilir. Yarım saatlik bir yürüyüş yapmak, bisiklete binmek veya yüzmek iyi gelir. Hekim tavsiye ederse; üreter kanalı genişleten ilaçlardan da destek alınabilir.
Böbrek taşı düşürürken yeme-içme alışkanlıklarınızı da gözden geçirmenizde yarar vardır. Özellikle tuz tüketimi azaltılmalı ve çay, kahve, kola gibi içeceklerden uzak durulmalıdır.

Çilek böbrek taşı yapar mı ?

Hayır, çilek yemenin böbrek taşıyla bir ilgisi yoktur. Taş oluşumuna herhangi bir gıda neden olabilir. Çünkü bu hastalık genetiktir.

Çok su içmek böbreği yorar mı ?

Hayır. Böbrekler kendini vücuda giren sıvı miktarına göre ayarlayabilen organlardır. Bolca su içilmesinde bir mahsur yoktur.

Böbrek taşı için besin takviyeleri

B6 Vitamini: Piridoksin adı verilen bu maddenin eksik olması, idrar içinde bulunan okzalatın yükselmesine sebep olur. Böbrek taşının oluşmasını engellemek için her gün 50 mg kadar B6 takviyesi alınabilir.
Potasyum Sitrat: Vücuda birden fazla şekilde etki ederek böbrek oluşumunun engellenmesine yardımcı olur. İdrardaki asidik özelliği minimize ederek ya da kalsiyum ile birleşerek ürik asit ve kalsiyum okzalat taşların oluşmasını önler. Yaprakları koyu yeşil renkli olan bitkilerdeki potasyumun böbrek taşı oluşumunu azalttığını ortaya koyan araştırmalar vardır.
Kalsiyum / Magnezyum: Böbrek taşlarının okzalat kaynaklı olanlarında etkili iki mineraldir. Kalsiyum, günde 3 kez 500 mg kadar alınabilir ancak mutlaka yemeklerle birlikte alınmalıdır. Aç karna alındığında taş oluşumuna neden olduğu düşünülmektedir. Magnezyum ise yine yemeklerle birlikte günde 100-200 mg kadar tüketilebilir.
IP6 (İnositol Hekzafosfat): Bazı kaynaklarda fitik asit olarak da geçen bu lif bileşeni, bitkisel kaynaklıdır. 15 gün boyunca günde 120 mg kadar alındığında idrardaki kalsiyum seviyesini azaltarak böbrek taşı oluşmasını önler.

Böbrek taşı düşüren bitkiler

Limon: İçerdiği sitrat sayesinde böbrek taşı oluşumunu engeller. Özellikle böbrek taşı düşürürken bolca sıvı tüketen kişilerin su ile birlikte günde birkaç bardak limonata içmesi de tavsiye edilir.
Kabak Çekirdeği: Her gün 10 ile 30 gram arasında ezilmiş olarak tüketildiğinde kalsiyum okzalat yapıdaki taşların tedavisine yardımcı olur.
Karamuk Kabuğu: Latince adı Berberis Vulgaris olan bu bitkinin kökünden sıvı bir ekstre elde edilir. İçinde bolca alkoloit barındırdığı için sadece seyreltilmiş ekstresi tüketilmelidir. Günde 3-6 ml arası tüketimi idealdir.
Kuşburnu: Meyvesini parçalar haline getirdikten sonra bir bardak kaynar suya atılıp 10-15 dakika demlenmeye bırakılması gerekir. 2 gram kadar meyve yeterli olacaktır. Hazırlanan çay, günde üç kez içilebilir. Tavsiye edilen aman ise yemeklerden yarım saat sonradır.
Ölmez Çiçek: Bitkinin tozundan iki çay kaşığı kadar alınıp 150 ml kaynar suya atılır. Ağzı kapatılarak 10 dakika demlenir. Bir çay fincanı kadar içilebilir. Ancak on gün içtikten sonra ikinci kür için on gün ara verilmesi gerekir.
Isırgan Yaprağı: Bir su bardağı suya 1,5-2 gram kadar parçalanmış yaprak eklenerek ocakta kaynatılır. 10 dakika kadar ağzı kapalı şekilde demlendikten sonra içilir. Günde 3 kereden fazlası tavsiye edilmez. Ayrıca 2 aydan fazla süre içilmesi sakıncalıdır.
Gilaburu: Latincesi Viburnum Opulus olan bu meyvenin suyu veya bir ay suda bekletilerek yapılan turşusu içilebilir. İdrar söktürücü özelliği ile tanınır.
Huş Ağacı Yaprağı: İdrar attırıcı özelliği ile bilinen başka bir bitkidir. Kurutulmuş yapraklarının 2-3 gram kadar alınıp bir bardak kaynamış suya atılır. 15 dakika demlendikten sonra içilebilir. Günde 3-4 bardak tüketilmesi uygun olan bu çay, idrar yolları enfeksiyonu için de tavsiye edilir.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5( 8 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.