Besin zehirlenmesi belirtileri

Besin zehirlenmesi nedir ?

Mikropla kaplı yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu besin zehirlenmesi veya diğer bir deyişle gıda zehirlenmesi meydana gelir. Çoğu zaman zehirlenmenin kaynağı bozuk gıdalardır. Çevresel etkilere maruz kalan besinler vücutta çeşitli enfeksiyonlara yol açar. İnsan vücudu dışarıdan gelen bu zararlı mikroplara karşı savunma mekanizmasını harekete geçirir.

Besin zehirlenmesi nasıl olur ?

Besin zehirlenmesinin nedeni olan mikroplar; mantarlar, virüsler ve bakterilerdir. Zehirli etkisi olan bakterilerin en sık görülenleri ise E.Coli, S. Aureus, Shigella ve Salmonella olarak adlandırılan türlerdir. Örneğin Salmonella bakterisi vücut tarafından akyuvarlar vasıtasıyla öldürülmeye çalışılır ve buna bağlı olarak bazı dışavurumlar gözlenir. Stafilokok bakterisi ise zehirli kimyasallar salgılar ve vücudun dengesini bozar.
Her besin belli miktarda bakteri içerebilir. Özellikle et, yumurta ve süt ürünleri gibi protein oranı yüksek gıdalarda bolca bakteri bulunur. Bu tarz besinlerin tüketiminden önce pişirme koşullarına riayet edilmezse; zehirlenme belirtileri ortaya çıkabilir.
Besinlerin üzerinde zararlı mikropların oluşması, uygun koşullarda saklanmamasıyla da alakalıdır. Havadaki tozlar, sinekler veya insan eli değen yiyecekler de mikroba maruz kalır. Dolayısıyla, dikkat edilmediğinde zehirlenme kaçınılmazdır.
Besin zehirlenmesinin nedenlerinden bir tanesi de gıdaların üzerinde kalan tarımsal ilaç kalıntılarıdır. Vücutta tahribata neden olan bu kimyasallar da mikroplarla aynı etkiyi yapar.
Kanser hastaları, hamileler, bebekler ve yaşlılar gibi bağışıklık sisteminin direnci daha az olan kişilerin besin kaynaklı zehirlenme ihtimali daha fazladır.

Besin zehirlenmesi nasıl anlaşılır?

Besin zehirlenmesinde görülen yakınmalar genellikle aynıdır ancak zehrinden mustarip olunan bakteri ya da mantar türüne göre ortaya çıkış süresi farklılık gösterebilir. En sık görülen şikayet; ani bastıran karın ağrısıdır.
Bulantı, kusma ve ishal sıklıkla gözlemlenir. Sıvı kaybından kaynaklı tansiyon düşmesi de bu şikayetlere eşlik eder ve nabız yükselir. Aynı gıda başkaları tarafından da tüketilmişse diğer kişileri de gözlemlemek gerekir.

Besin zehirlenmesi belirtileri

  • İlk 6 saatte ortaya çıkmışsa; yumurta, salam, sosis ve mayonez zehirlenmesi olduğu söylenebilir. Stafilokok ve Shingella türü bakterilerden kaynaklıdır.
  • 8-16 saat sonra ortaya çıkmışsa; Shigella ve Clostiridium bakterilerinden şüphe edilir.
  • 16-48 saat sonra ortaya çıkmışsa; Campylobacter adı verilen bir canlı sorumludur ve az pişmiş tavuk eti tüketiminde çok fazla görülür.
  • 2-3 gün sonra ortaya çıkmışsa; en ölümcül zehirlenme tipidir. Konserve gıdaların tüketiminde çok fazla görülür. İshal, kusma ve bulantı ile birlikte ağız kuruması, görme kaybı ve felçler gözlenir. Ayrıca solunumun durma tehlikesi vardır.

Besin zehirlenmesinde ne yapılmalı?

Besin zehirlenmesinin belirtilerinden biri ya da birkaçı gözlemlendiğinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Etrafınızda sizinle aynı besini tüketen diğer kişilerin durumlarına da bakılmalı ve durum ciddiyse ambulans çağırılmalıdır.
Gıda zehirlenmesi ilkyardım uygulamasından ziyade şikayetçi olan kişinin en kısa zamanda doktora görülmesi ile tedavi edilebilir.

Besin zehirlenmesi kusunca geçer mi ?

Hayır, besin zehirlenmesinin etkileri kusunca ortadan kalkmaz. Hasta, kusunca kısa süreli bir rahatlama yaşayabilir ancak besinler çoktan mideye gitmiş olduğundan sindirimleri başlamış ve dolayısıyla dolaşım sistemine karışmıştır.

Besin zehirlenmesi olan anne emzirebilir mi ?

Tavsiye edilen; ilk 24 saatten sonra emzirilmesidir. Süt kanallarını bünyesinde barındıran meme, plasenta gibi geçirgen bir özelliği sahip değildir. Ancak gıda zehirlenmesinden sonra tedavisi için antibiyotik alan annelerin sütüne de ilacın etkileri yansımaktadır. Bu nedenle kullandığınız ilaca bağlı olarak en doğru bilgiyi doktorunuz verecektir.

Gıda zehirlenmesi öldürür mü ?

Evet, eğer zamanında müdahale edilmezse öldürücü olabilen gıda zehirlenmesi tipleri vardır. Bunlar en çok bozuk konserve tüketimi sonucu meydana gelen vakalardır. Zehirlenmeye neden olan bakteri, vücutta çok fazla üremiş ve hayati organlara yayılmışsa hasta kaybedilebilir.  Ancak bu tip vakaların görülme olasılığı düşüktür.

Gıda zehirlenmesi tedavi

Gıda zehirlenmesinin tedavisi, genellikle antibiyotik verilmeden gerçekleşir. Ancak kan ve dışkı tahlili yapılırsa ya da tüketilen gıdadan numune alınıp incelenirse; hastalığın neden olduğu bakteri anlaşılır. Buna bağlı olarak da gıda zehirlenmesi ilacı şeklinde nitelendirebileceğimiz antibiyotikler verilebilir.
İshal ve kusmaya bağlı sıvı kaybı yaşayan vücudun dengeyi bulması için serum verilebilir fakat ishali kesmek için kesinlikle ilaçla önlem alınmamalıdır. Çünkü ishali durdurmak, bakterilerin vücuttan atılmasını zorlaştırır ve iyileşme sürecini uzatır. Hastaların geneli, 3-4 gün içinde tamamen iyileşir.
Bazı vakalarda daha ciddi belirtiler mevcut olabilir ve hastaneye yatırılarak gözlem altına alınır. Bu tip durumlar genellikle belirtilerin uzun süre sonra ortaya çıkıp ani olumsuzluklara neden olduğu zehirlenmelerde meydana gelir.
Genel olarak; besin zehirlenmesinde belirtilerin ortaya çıkma süresi ne kadar kısaysa normale dönme süresi de o kadar kısa olur.

Besin zehirlenmesinden korunma yöntemleri

Besinlerin iyi yıkanması, iyi saklanması ve iyi pişirilmesi gereklidir. Çiğ tüketilen sebze ve meyveler mutlaka bol suyla temizlenmeli ve mümkünse kabukları soyularak yenmelidir. Bununla birlikte dışarıdan gıda satın alınacaksa yoğun ilgi gören ürünlere yönelmek akıllıca olabilir. Çünkü kısa sürede tüketildikleri için bu tip gıdalarda bozulma olasılığı da azdır. Yumurtanın veya sütün de çiğ tüketilmesi kesinlikle önerilmemektedir.
Ellerin yıkanması; besin zehirlenmesinin önüne geçmek için atılan basit ama etkili bir adımdır. Çünkü eller, her an farklı bir nesneye dokunduğu için deyim yerindeyse bakteri yuvasıdır. Bununla birlikte gıdaların muhafaza edildiği yer ve içine konulan kapların temizliğine de özen gösterilmelidir. Unutulmamalıdır ki gıdalar buzdolabında da saklansa, her zaman üzerlerinde bakterilerin üremesi söz konusu olabilir. O yüzden sürekli taze besinler tüketmek en sağlıklısıdır.
Hac ibadeti esnasında gıda zehirlenmesine maruz kalma oranı % 2 ila % 23 arasında değişmektedir. Bu da ciddi bir rakam olup mutlak suretle dikkatli olmayı gerektirir. Bu yüzden hacıların ellerini sıkça yıkamaları ve gerekirse alkolsüz dezenfektanlardan yararlanmaları önerilir.

Besin zehirlenmesinde ne yenir ?

Besin zehirlenmesine maruz kalanların vücutlarını rahatlatmak adına su tüketimine öncelik vermeleri tavsiye edilir. Çünkü ishal ve kusma nedeni ile sıvı kaybı yaşanmıştır. Günde 12 ila 15 bardak arası su içmenizde bir mahsur yoktur. Ayrıca mineral takviyesi de alınabilir.
Mideniz hassas ise zehirlenme sonrası ilk günlerde sindirimi zor olan yağlı yiyeceklerden ya da et ve balık ürünlerinden uzak durmanız iyi olacaktır. Bunun yerine yeşil sebzeler ve meyve tüketerek midenizin ritmini bulmasını kolaylaştırdıktan sonra yavaş yavaş normal düzeninize dönebilirsiniz.
Bağırsağın iç yapısında enfeksiyon oluşmaması adına A vitamini içeren besinlerden destek alınabilir. Ispanak, marul, havuç, şeftali, somon, karaciğer ve süt ürünleri gibi besinler bolca A vitamini içerir.
Zehirlenme sonrasında vücuda probiyotik takviyesi alınabilir. Bunun nedeni ise bağırsaktaki yararlı bakterilerin sayısını artırmaktır. Yoğurt ve kefir, bilinen doğal kaynaklardır.

Besin zehirlenmesi için bitkisel öneriler

Meryemana dikeni: Amanita mantarından zehirlenen kişilerin karaciğerinde meydana gelen bozulmaları engellemek için Avrupalıların kullandıkları bir tür bitkidir. Meyvesiyle hazırlanan ekstreden günde 200-400 mg arası tüketildiğinde mantar zehirlenmesini tedavi edici etkisi vardır. Ancak mutlaka hekim gözetiminde ve tavsiyesi ile alınmalıdır.
Baharat Kullanımı: Kişniş, kekik, nane, adaçayı, biberiye, karanfil, rezene ve fesleğen gibi bitkilerin kuru halleri, baharat olarak gıdalarda kullanıldığında bozulmalarını önler ve aynı zamanda lezzet verir.
Kişniş / Rezene: Her iki bitkinin tohumundan yarımşar tatlı kaşığı alıp bir bardak kaynayan suya ilave edilir. 5 dakika kadar kaynatıldıktan sonra süzülerek ılık halde tüketilir. Sabah ve akşam olmak üzere günde iki kez içilebilen bu çay, iltihap giderici niteliktedir.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 9 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.