Ambliyopi nedir ?

Ambliyopi nedir ?

göz tembelliği neden olur
Ambliyopi nedir

Halk arasında “Göz tembelliği” olarak da bilinen ambliyopi, göz ve beynin normalde olması gerekenin aksine eş zamanlı çalışmaması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Bu hastalığa yakalanan çocukların bir gözü çok keskin görürken, bir gözünde görüş kaybı meydana gelir.

Göz tembelliği; gözde fark edilen anatomik bir sorun olmadığı halde, göze yansıyan görüntünün beyin tarafından yeterince iyi algılanamaması durumudur. Gözü tembelliğe iten en önemli sebep iki gözün görme derecelerinin birbirinden farklı olmasıdır. (Küçük ya da büyük farklar olabilir.)
Bakılan aynı cisim için, iki gözden beyne farklı kalitede görüntü gider. Beyin ise bu iki görüntüden “daha kaliteli olan” görüntüyü seçer ve o şekilde algılar. Diğer görüntüyü ise devre dışı bırakır. (Beynin farklı kalitedeki görüntülerden birisini seçmesi, bizim her şeyi çift görmemizin önüne geçmektedir.) Beyin bir süre sonra görüntü kalitesi iyi olmayan gözden gelen uyarıları ayıklamaya gerek duymadan yok kabul etmeye başlar. Bundan dolayı beynin inkâr ettiği o göz tembelleşir.

Ambliyopi nasıl olur ?

Doğumdan 8 yaşına kadar olan süreçte çocuğun gözleriyle beyni arasında hayati bir bağ söz konusudur. Gözlerden birinde veya her ikisinde meydana gelebilecek herhangi bir bulanıklaşma veya engel, bu bağlantıların yavaşlamasına yol açar. Bu durum gerçekleştiğinde de beyin bir veya iki göz tarafından görülen nesneleri tam manasıyla algılayamaz hale gelir. Nihayetinde beyin, sağlıklı olmayan gözden gönderilen sinyalleri yok sayar ve bu göz giderek zayıflar. Görüş derinliğini kaybeden bu göz tıp dilinde “ambliyopik” olarak adlandırılır.

Ambliyopi neden olur ?

Göz Tembelliği Nedir
Ambliyopi neden olur
Peki; Ambliyopi nedenleri nelerdir ? Göz tembelliğinin en büyük sebebi gözlerdeki kırma kusurudur. Yani cisimlerden gözümüze yansıyan ışınlar doğru şekilde kırılamaz ve görme sinirlerine görüntü doğru şekilde iletilemez.
Hastalığın en yaygın gerekçelerinden birisi strabismus isimli hastalıktır. Gözlerin yukarı aşağı veya sağa sola şeklinde şaşı olduğu bu hastalığın sonucunda daha düzgün olan göz, daha baskın (dominant) hale gelir. Görece olarak daha düz olan bu gözün görüş keskinliği normal kalırken, şaşı olan göz giderek zayıflar. Düzgün odaklanamadığı için beyin, gözün gönderdiği sinyalleri yok sayar ve nihayetinde ambliyopi dediğimiz göz tembelliği ortaya çıkar.
Göz tembelliğine yakalanan tüm çocuklarda şaşılık yoktur. Hatta çoğu çocuğun gözü gayet düzgündür. Bu gibi vakalarda ambliyopi daha çok anatomik veya yapısal bir problemden kaynaklanıyor olabilir. Hiperopya, miyopi veya astigmatizm gibi göz kaynaklı rahatsızlıklar da görüşü bulanıklaştırdığı ve beyne sürekli bulanık görüntüleri gönderdiği için beynin bir süre sonra bu görüntüleri yok saymasına yol açar. Akabinde bir veya iki gözde ambliyopi gelişir.
Bazen de iki gözün ışığı kırma güçlerinin farklı olmasına yol açan anisometropi isimli rahatsızlık ambliyopiye neden olur. Bir göz diğerinden daha net ve keskin görüyorsa, beyin zaman içinde bulanık olan gözden gelen sinyalleri yok sayar.
Ve son olarak genetik faktörlerin de göz tembelliğinde rol oynadığını söyleyebiliriz. Aile boyu etkisini sürdürebilen bu rahatsızlık gelişme geriliği yaşayan veya erken (prematüre) doğan çocuklarda daha sık görülebiliyor.

Göz tembelliği belirtileri

Göz Tembelliği Nedir
Göz tembelliği belirtileri

Ambliyopi rahatsızlığı olan çoğu çocuk görme problemlerinden şikayetçi olmaz. Zaman içinde bir gözün iyi, diğerininse daha zayıf görmesine alışmaya başlarlar. Genellikle anne baba veya öğretmen çocuğun görme noktasında sıkıntılar yaşadığını fark eder. Bu kimi zaman gözü kısarak bakmak, daha iyi görebilmek için başı yan yatırmak gibi hareketlerin ardından gerçekleşir. Bazı çocuklarda derinlik algısı da zayıf olabileceği için üç boyutlu nesneleri görmede sıkıntı yaşayabilirler.

Belli aralıklarla check-up yaptırmak veya göz doktoruna gitmek, çocuklarda meydana gelmesi muhtemel bu tür rahatsızlıkların önüne geçebilmek için mantıklı bir önlemdir.

Göz tembelliği tedavisi

Göz Tembelliği Nedir
Göz tembelliği tedavisi

Ambliyopi günümüz şartlarında tedavi edilebilen bir hastalık olduğu için beyin ve gözün birlikte çalışabilmesini sağlayabilmek, bunun akabinde görüş kaybını giderebilmek mümkündür. Erken tedavi çoğu hastalıkta olduğu gibi önemlidir. Göz tembelliği tedavi edilmezse veya yanlış teşhis konulursa ilerleyen dönemde kalıcı görüş kaybına yol açabilir. Dolayısıyla “Göz tembelliği körlüğe neden olur mu?” sorusuna “Evet, tedavi edilmezse olur” şeklinde cevap verebiliriz.

Peki göz tembelliği nasıl geçer ? Ambliyopi tedavisinde maksat, beyni daha zayıf olan gözden iletilen sinyalleri algılamaya zorlamaktır. Bu sayede gözün eskisi gibi net, güçlü ve keskin bir görüş yeteneğine kavuşması hedeflenir. Bunu sağlamanın yolu ise gözlük, göz bandı, göz damlası, göz tembelliği ameliyatı veya tüm bu tedavi yöntemlerinden oluşturulan bir kombinasyondan geçer.

Gözlük

Bir gözün diğerinden daha net görmesi (anisometropi) durumundan kaynaklanan ambliyopi vakalarında hasta çocuklara gözlük kullanması önerilir. Gözlükler beyne temiz, odaklanmış görsellerin iletilmesini sağlar. Bu da beynin daha zayıf olan göze odaklanmasını mümkün kılar. Tedavinin sonunda ise beyin her iki göze eşit yaklaşır ve normal görüş kalitesi yakalanır.

Göz kapama bandı

Sık başvurulan bir diğer tedavi yöntemi ise göz kapama bantlarıdır. Göz tembelliği olan çocukların daha keskin gören gözlerinin üzerine bant çekilir, bu bandın günde 2 ila 6 saat boyunca gözde takılı kalması sağlanır. Hastanın durumuna göre değişmekle birlikte bu bantlar birkaç ay veya yıl boyunca kullanılabilir.
Bu arada göz kamapa bantlarının da kendi içinde ikiye ayrıldığını belirtmekte fayda var. Bir tanesi tıpkı yara bandına benzer ve doğrudan gözün üzerine yapıştırılır. Diğeri ise gözlük kullanan çocuklar için hazırlanmıştır. Daha iyi gören göz bebeğinin tam üzerine denk gelecek şekilde, gözlük camına bant çekilir.
Yapıları itibariyle hareketli oldukları için çocukların göz kapama bandına alışması biraz zaman alabilir. Ancak bir kere alıştıktan sonra bant, çocukların günlük yaşamının bir parçası olur. Bu süre zarfında ebeveynlerin hasta çocuğu parka götürmesi ve diğer çocuklarla oyun oynamasını sağlaması, dikkatinin dağıtılmasına ve göz bandını unutmasına yardımcı olabilir.

Atropin damlası

Bazen ebeveynler ne kadar çaba gösterirlerse göstersin, bazı çocuklar göz kapama bantlarını kullanmaya yanaşmayabilir. Bu gibi durumlarda atropin damlalarına başvurulur. Göz kapama bandı hasta olmayan, görüşü net olan gözü nasıl kapatıyorsa atropin damlaları da aynı işlevi görür. Geçici olarak sağlam gözün görüşünü bulanıklaştıran bu damlalar sayesinde beyin daha zayıf olan gözden gönderilen sinyalleri tanımlamak için çaba sarf eder.

Ameliyat

Eğer ambliyopiye strabismus da denilen şaşılık türü yol açıyorsa; gözlük, göz kapama bandı veya atropin damlaları da gözlere fayda etmiyorsa göz siniri operasyonu bir seçenek olarak gündeme gelebilir. Ayrıca cerrahi müdahale ambliyopinin göz kapağı düşmesi veya katarakttan kaynaklandığı durumlarda da önerilir.
Ameliyat esnasında gözlerin şaşı olmasına yol açan kaslar gevşetilir veya daha da gerilir. Bu tür operasyonlar genelde yatıya kalmayı gerektirmez, hasta aynı gün içinde taburcu edilir.

Lazer tedavisi

Göz tembelliğinin lazerle tedavisi devlet hastaneleri tarafından uygulanmadığı için tek seçenek özel hastanelerden randevu almaktır. Bu yöntemde yeni nesil teknolojik lazer aletleri kullanılarak zayıf göz ile beyin arasındaki bağ yeniden sağlığına kavuşturulur.
Evet, görüldüğü üzere “Göz tembelliği nasıl tedavi edilir?” sorusunun tek bir cevabı yok. Tüm bu maddelerin dışında ebeveynler, çocuklarına göz tembelliği egzersizleri yaptırarak tedavi sürecini daha da hızlandırabilirler. Bunun için göz sinirlerini uyaran çeşitli videolu egzersizler YouTube’dan takip edilebilir.

Göz tembelliği ne kadar sürede geçer ?

Kesin bir süre verebilmek ne yazık ki mümkün değil, çünkü her göz tembelliği vakasının kendine özgü olduğunu söyleyebiliriz. Göz kapama bandı veya gözlük tedavisiyle çoğu çocuk 1 sene gibi nisbeten kısa bir süre zarfında sağlığına geri kavuşabiliyor. Cerrahi müdahale ile bu süre daha da aza indirgenebiliyor.
Ancak göz tembelliği tedavi edilmezse gözün kendi kendine iyileşmesi gibi bir durum söz konusu olmayacaktır.

Göz tembelliği olanlar hangi meslekleri yapamaz ?

İki gözden birinde görüş kaybına yol açan göz tembelliği yabana atılacak bir rahatsızlık değildir. Dikkat ve titizlik isteyen hiçbir iş dalında göz tembelliği hastaları görev yapamaz. Bu kimi zaman cerrahlık, kimi zaman pilotluk, kimi zaman da askerlik olabilir. Öte yandan göz tembelliği askerlikten muaf olmayı sağlayabilecek bir rahatsızlıktır.

Göz tembelliği ilerler mi ?

Gözlerle beyin arasındaki bağlantının zayıflaması sonucu ortaya çıkan göz tembelliği, tedavi edilmediği takdirde daha da ilerler. Hastanın sık sık kaza yapması, sakarlaşması, rakam ve harfleri net görememesi gibi yan etkiler sosyal hayatta geri kalıp özgüvenini kaybetmesine yol açabilir.

Göz tembelliği kaç yaşına kadar tedavi edilebilir ?

Peki, hiç merak ettiniz mi, göz tembelliği tedavisi kaç yaşına kadar uygulanabilir? Genellikle çocuklarda görülüyor olsa da günümüzde göz poliklinikleri 55-60 yaşındaki hastalara dahi göz tembelliği tedavisi uygulayabiliyor. Erken teşhis konulmasının mümkün olmadığı durumlarda, ne kadar geç de olsa göz tembelliği tedavi edilebiliyor. Dolayısıyla herhangi bir yaş sınırından söz edebilmek mümkün değil.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 4.9 ( 4 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İlgini çekebilir

Close