Akromegali nedir ?

Akromegali nedir ?

Akromegali, ya da halk arasında bilinen adıyla büyüme hastalığı, vücudun çok fazla büyüme hormonu salgılaması sonucu ortaya çıkan nadir bir rahatsızlıktır. Hormonların gereğinden fazla salgılanması el, ayak ve yüz gibi bedenin çeşitli organlarının çok fazla büyümesine neden olur. Bu da kemikleri ve kalbi olumsuz yönde etkiler.
Akromegalinin tedavisi mümkün olsa da her vaka kendine özgü olduğu için farklı yöntemler izlenebilir. Bazı vakalarda hastaların belirtileri fark etmesi yıllar alabilir. Ancak akromegali hastalığına yakalananların büyük çoğunluğu orta yaştadır. Çocuklarda da çok fazla büyüme hormonu salgılanabilir, ancak bu durum gigantizm adı verilen benzer bir başka rahatsızlığa işaret eder. Tıp dilinde “Acromegaly” olarak geçer.

Akromegali neden olur ?

Hastalığa yol açan en önemli etken hipofiz adenomu olarak da adlandırılan, hipofiz bezinde ortaya çıkan ve büyüme hormonu salınımını tetikleyen iyi huylu bir tümördür. Hipofiz bezi kafatasında, beynin hemen altında yer alır. Endokrin ya da hormonal sistemin bir parçası olan hipofiz bezinde ortaya çıkan ve kanser olmayan bu tümör, vücudun ihtiyaç duyulandan çok daha fazla büyüme hormonu salgılamasına sebep olur.
Nadiren de olsa pankreas, karaciğer veya beynin bazı bölgelerinde beliren tümörler de yüksek seviyede büyüme hormonu salgılanmasına sebep olabilir. Bu da insülin benzeri büyüme faktörü olarak nitelendirilen bir başka hormonun miktarını yükseltir ve akromegali belirtilerinin ortaya çıkmasına yol açar.

Hangi hormon akromegali yapar ?

Peki, gelelim akromegali hangi hormon neden olur sorusunun cevabına. Akromegaliye hipofiz bezi tarafından salgılanan büyüme hormonu neden olur. Hipofiz bezinde oluşan zararsız bir tümör çok fazla büyüme hormonunun vücutta dolaşmasını sağlar, bu da IGF-1 olarak bilinen ve karaciğer tarafından üretilen insülin benzeri büyüme faktörü miktarını arttırır. Enerji seviyesi, kas dayanıklılığı, kemik sağlığı ve kişinin kendini iyi hissetmesi gibi birçok farklı kriter bu hormonlar tarafından kontrol edilir.

Akromegali belirtileri

Sanılanın aksine akromegali belirtileri aniden etkisini göstermez. Vücudun büyümesi yavaş yavaş, bazen yıllara yayılacak şekilde gerçekleşir. Önce eller ve ayaklar şişmeye başlar. Zaman içinde hastalar ayakkabı veya yüzük numaralarının büyüdüğünü fark eder.
Öte yandan yüz, dudaklar, burun, dil ve çene kısmında da değişimler gözlenir. Daha büyük, şişkin ve geniş gözüken vücudun bu parçalarına ek olarak dişler arasında da boşluklar oluşabilir. Kaşlar ve alt çene de yüzün dışına taşacak şekilde büyüyebilir.
Akromegalinin diğer belirtileri arasında şunlar yer alır:
  • Artrit rahatsızlığına yol açabilecek derecede şiddetli eklem ağrıları. Özellikle dizlerde ağrıya sık rastlanır.
  • Vücuttaki kılların sertleşmesi
  • Boğuk ve derinden gelen ses
  • Sinir sıkışması
  • Yüksek tansiyon. En sık görülen belirtilerden biri.
  • Kalp hastalıkları
  • Cildin yağlanması ve aşırı terleme. Öyle ki hasta istirahat ederken dahi terleyebilir.
  • Baş ağrısı
  • Şiddetli derecede horlama ve uykudayken nefes almayı zorlaştıran uyku apnesi
  • Güçsüzlük ve yorgun düşme
  • Parmaklarda uyuşukluk ve ağrı (Karpal tünel sendromu)
  • Görme problemleri
  • Cinsel istek kaybı
  • Erkeklerde ereksiyon bozukluğu
  • Kadınlar için adet döngüsünde değişiklik ve göğüste akıntı
Bazen akromegali hastalarında tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kalp büyümesi gibi rahatsızlıklar da görülebilir.

Akromegali teşhis

Eğer akromegali rahatsızlığından şüpheleniyorsanız, hastanelerin endokrinoloji polikliniklerinden randevu alabilirsiniz. Doktorunuz tarafından yapılacak kan testiyle IGF-1 değerleriniz ölçülür. Eğer IGF-1 seviyesi yüksek çıkarsa, vücudunuzdaki büyüme hormonu seviyesi de yüksek demektir.
Akromegaliyi teşhis etmenin bir diğer yolu da oral yolla gerçekleştirilen glukoz toleransı testidir. Bu test ile hasta şekerli su içer, ardından kandaki büyüme hormonu seviyesi ölçülür. Normalde şekerli su hipofiz bezinin büyüme hormonu üretmesini durdurur ve kandaki hormon miktarını azaltır. Ancak büyüme hormonu miktarı halen daha yüksekse, salınımı tetikleyen hipofiz bezindeki iyi huylu bir tümörün varlığı söz konusu olacaktır. Ardından MRI yöntemiyle hipofiz bezindeki tümör görüntülenir ve tedavi safhasına geçilir.
Öte yandan büyüme hormonu seviyesi günden günde, hatta dakikadan dakikaya değişebileceği için hastalara birkaç kez kan testi yaptırılabilir.

Akromegali tedavisi

Doktorunuz en iyi tedavi yöntemini belirlerken yaşınızı, genel sağlık durumunuzu ve hastalığın mevcut gidişatını değerlendirerek karar verecektir. Ancak genel itibariyle akromegali tedavisinde üç farklı yöntemden bahsedilebilir:
  • Ameliyat
  • İlaç tedavisi
  • Radyasyon
İlk sırada yer alan ameliyat, fazla salgılanan büyüme hormonunun göz sinirleri gibi hayati derecede önem taşıyan organları tehdit ettiği vakalarda en sık uygulanan yöntemdir. Cerrahi müdahale ile beynin tabanında bulunan tümör alınır. Bunun için de operasyon esnasında burun veya üst dudağın iç tarafından küçük bir kesi açılması yeterlidir. Bazı vakalarda ise doktorlar, cerrahi müdahale öncesi tümörün küçültülmesi için bazı ilaçlar reçete edebilir.
Operasyonu takip eden birkaç gün içinde belirtiler iyileşmeye başlar. Uzun vadede ise hastalığın tamamen ortadan kalkması ve hormon seviyesinin normale dönmesi için çeşitli ilaçların kullanımı tavsiye edilebilir.
Radyasyon ise ameliyat sonrasında hastanın vücudunda hala tümör parçaları kalmışsa veya ilaç kullanımına rağmen büyüme hormonu seviyesi gerilemiyorsa uygulanır. Böylelikle tümörün büyümesi ve vücudun çok fazla büyüme hormonu salgılaması engellenir.

Akromegali hastaları ne kadar yaşar ?

Tıp literatüründe akromegali hastalarının ne kadar yaşayabileceğine dair kesin ibareler bulunmuyor olsa da, yaşam ömrünün yaklaşık 10 sene kadar azaldığı biliniyor. Özellikle büyüme hormonu seviyesinin iyice kontrolden çıktığı kişilerde diyabet ve kalp rahatsızlığı gibi hastalıkların varlığı söz konusu olduğunda. Her yıl 1 milyon kişiden en fazla 3-4 kişide görülen bu hastalık tedavi edilmezse ölümcül olabilir, ancak çoğu vaka başarıyla tedavi edilebilir.

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 9 votes)
Etiketler

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.