Addison hastalığı nedir ?

Addison hastalığı nedir ?

addison hastalığı nedir
addison hastalığı nedir
Primer adrenokortikal yetmezlik, hipoadrenalizm ya da halk arasında bilinen adıyla adrenal yetmezlik çoğu zaman Addison hastalığı şeklinde de adlandırılır. Böbrek üstü bezlerinde meydana gelen nadir bir komplikasyon sonucu ortaya çıkan bu hastalığın topluluklarda görülme sıklığı düşüktür.
Adrenal bezleri dediğimiz yapılar böbreğin üzerinde bulunan iki küçük bezden oluşur. Bu yapılar ise insan vücudu için hayati derecede önem taşıyan iki temel hormonu salgılar: Kortizol ve aldosteron hormonları. Addison hastalığına neden olan hormonlar da bunlardır.
Addison hastalığında bahsi geçen adrenal bezleri hasar görmüştür ve bu yüzden vücudun ihtiyaç duyduğu kortizol ve aldosteron hormonlarını yeterli ölçüde salgılayamaz. Her yaştan ve cinsiyette insanı etkilese de, bu hastalığın daha çok 30-50 yaşları arasında görüldüğünü ve hastaların büyük ölçüde kadınlardan oluştuğunu belirtebilmek mümkün. Sonuç itibariyle de “Addison ne hastalığıdır?” sorusuna “hormonal bir bozukluk” diye cevap verebilmek mümkündür.
Addison hastalığı ilaçla tedavi edilebilir. Ayrıca addison hastalığı kanseri diye de bir şey yoktur.

Addison hastalığı belirtileri

Addison hastalığını teşhis etmek ilk başlarda zor olabilir. Çünkü bu hastalığın erken belirtileri, depresyon ya da grip gibi popüler hastalıkların belirtilerine aşırı derecede benzer. Enerji ve motivasyon düşüklüğü, kaslarda güçsüzlük, moralsizlik, iştah kaybı neticesinde istemsiz kilo kaybı, artan susuzluk hissi, sık sık idrar yapma isteği gibi semptomlar bu hastalığın ilk belirtileridir.
Addison hastalığının diğer semptomları yıllar geçtikçe kademeli olarak artmaya meyillidir. Ancak başka bir hastalık ya da kazadan dolayı maruz kalacağınız aşırı stres, hastalığınızın birden çok daha kötüleşmesine sebep olabilir.


Addison hastalığı neden olur ?

addison hastalığı neden olur
addison hastalığı neden olur

Böbreklerin hemen üstünde bulunan adrenal korteksin çeşitli sebeplerden ötürü zedelenerek hasar görmesi, akabinde de hormon üretiminin azalmasından dolayı Addison hastalığı adındaki bozukluk ortaya çıkar. Ancak “Addison hastalığı nasıl oluşur ?” sorusunun cevabı bununla sınırlı değildir.

Bağışıklık sistemi bozuklukları

Addison hastalığının en yaygın nedenlerden birisi de bağışıklık sisteminde meydana gelen problemlerdir. Bilindiği üzere bağışıklık sistemi, insan vücudunun enfeksiyon ve hastalıklara karşı kendini savunmasını sağlar. Hastalandığımızda vücudumuz hastalık taşıyan organizmaları öldüren antikor adlı bir tür protein salgılar. Bu antikorlar hastalıklara yol açan organizmaları yok ederek korunmamızı sağlar. Ancak bağışıklık sisteminizde ortaya çıkan bir tür bozukluk antikorların amacından sapıp sağlıklı doku ve organlara saldırmasına sebep olabilir. Bu tarz problemlere de tıp dilinde otoimmün bozukluklar denilir.
Hal böyle olunca Addison hastalığı, bağışıklık sisteminizdeki bir bozukluktan dolayı antikorlarınızın adrenal bezlerinize saldırması sonucu adrenal korteksinizin ciddi hasar görmesinden kaynaklanıyor olabilir. Adrenal korteks hasar gördüğünde adrenal bezleriniz kortizol ve aldosteron hormonlarını yeterli miktarda üretemeyecektir. Adı geçen steroid hormonların seviyesi düştükçe de yukarıda bahsettiğimiz semptomlar yavaş yavaş açığa çıkmaya başlayacak, sağlığınızı tehdit edecektir.

Tüberküloz

Dünya çapında görülen Addison vakalarının en yaygın sebeplerinden biri de tüberkülozdur. Genellikle akciğerleri etkileyen bakteriyel bir enfeksiyon olan tüberküloz, bazen vücudun diğer organlarına da sıçrayabilir. Aynı zamanda adrenal bezlere zarar vererek Addison hastalığı dediğimiz adrenal yetmezliğe neden olabilir.

Genetik faktörler

Yapılan araştırmalar neticesinde bazı insanların genlerinden kaynaklı olarak bağışıklık sistemiyle ilgili bozukluklara daha müsait olduğu ortaya çıkmış bulunuyor. Bu genlerin Addison veya benzeri hastalıklara nasıl yol açtığı henüz tam olarak bilinmese de bu araştırmalardan şu çıkarımı yapmak mümkün: Eğer ailenizde vitiligo, tip 1 diyabet ya da hipotiriodi gibi bağışıklık sisteminden kaynaklanan hastalıklar varsa, sizde de Addison hastalığının görülmesi riski artacaktır.

Addison hastalığı teşhis

addison hastalığı belirtileri
addison hastalığı teşhis

Addison hastalığınızı teşhis etmek için başvurduğunuz doktorun yapacağı ilk şey yaşadığınız semptomlarla ilgili sizi konuşturmak ve tıbbi geçmişinize bakmak olacaktır. Ailenizde bağışıklık sisteminden kaynaklanan herhangi bir hastalıktan muzdarip birisi olup olmadığı da sorulabilir.

Daha sonra doktorunuz derinizin herhangi bir bölgesinde kahverengileşme olup olmadığını muayene etmek için avuç içi, dirsekleriniz, vücudunuzdaki yaralar, dudaklarınız ve diş etleriniz gibi belli başlı bölgeleri kontrol edecektir. Ancak Addison hastalığı vakalarının hepsinde deride renk değişimi gözlemlenmeyebilir.
Aynı zamanda doktorunuz hipotansiyon (bknz : tansiyon düşüklüğü neden olur) rahatsızlığının olup olmadığını test edecektir. Addison hastası olduğunuzdan şüpheleniyorsanız yapılacak bir diğer teşhis tekniği ise kan testleridir. Vücudunuzdaki sodyum, potasyum ve kortizol seviyelerini ölçmeye yarayan bu test, hastalığınızın teşhis sürecini kolaylaştırır. (bknz : kan tahlilleri nelerdir)

Stimülasyon testi

Eğer kanınızdaki kortizol seviyesi düşükse ve semptomlarınız Addison hastalığına işaret ediyorsa, rahatsızlığınızı kesin olarak teşhis etmek için hastanelerin endokrinoloji polikliniklerine başvurup stimülasyon testi yaptırmanız gerekecektir.
Synacten stimülasyon testi olarak da bilinen bu testte synacten denilen ve ACTH’yle (Adrenokortikotropik hormon) aynı görevi gören sentetik bir madde vücuda bol miktarda verilir. Test esnasında sentetik hormon verilmeden önce hastadan kan alınır ve o anki kortizol seviyesi ölçülür. Sentetik hormon enjekte edildikten 30 dakika ve akabinde 60 dakika sonra hastadan yeniden kan örnekleri alınarak kortizol seviyesi ölçülür. Eğer ACTH oranı yüksek ama kortizol ve aldosteron oranları düşük çıkarsa, bu test sonucunda Addison hastalığı kesin olarak teyit edilmiş olur. “Addison hastalığı nasıl anlaşılır ?” sorusuna bu şekilde cevap verebilmek mümkündür.

Addison hastalığı tedavisi

addison hastalığı tedavisi
addison hastalığı tedavisi

Daha önce de belirttiğimiz üzere Addison hastalığı, hormonların vücudun ihtiyaç duyduğu miktarda üretilememesinden kaynaklanıyor. Bu yüzden tedavi sürecinde eksik hormonların yerini alacak bir takım ilaçların tüketilmesi gerekiyor. Üstelik bir ömür boyunca! Evet, Addison hastaları ömürleri boyunca bu ilaçları tüketmek zorundadır. Dolayısıyla “addison hastalığı geçer mi” diye düşünmektense hastalıkla yaşamaya alışmak daha doğru olacaktır.

Bazı vakalarda ise Addison hastalığını tetikleyen asıl hastalık tedavi edilir ve belirtiler ortadan kalkar. Mesela tüberküloz gibi adrenal yetmezliğini tetikleyen bir hastalık, en az altı aylık bir antibiyotik tedavisinden sonra tedavi edilebilir ve böylece Addison hastalığı da tedavi edilmiş olur. Ancak Addison hastalığı bağışıklık sisteminden kaynaklanan bir sorundan ötürü ortaya çıkıyorsa, kalıcı olarak tedavi edilebilmesi ne yazık ki mümkün değil. Yine de doğru tedavilerle Addison hastalığının semptomlarını büyük ölçüde kontrol altına alabilmek mümkün.
Nitekim bu rahatsızlıkla cebelleşen çoğu hasta birkaç sınırlamayla birlikte aktif bir yaşam sürüp, normal bir ömür süresine sahip olabiliyor.

Ömür boyu hap kullanımı

Addison hastalığının tedavisinde hastalara genellikle ömür boyu kullanılması üzere kortikosteroid ilaçları reçete edilir. Kortikosteroid ilaçları, vücudun yeteri kadar üretemediği kortizol ve aldosteron hormonlarının yerini tutar. Genelde hap halinde olan bu ilaçların günde 2-3 kez alınması gerekir.
Addison hastalığında beslenme de tedavi sürecini olumlu veya olumsuz etkileyecektir. Yukarıda bahsi geçen reçeteli ilaçlara ek olarak doktorunuz öğünlerinizdeki tuz miktarını arttırmanızı da isteyebilir. Ancak idare edecek kadar fludrokortizon ilacı alıyorsanız buna gerek duymayabilir de.
Addison hastaları çoğu insanın aksine tuzlu bir şey yeme isteği duyduğunda tuzlu şeyler tüketmelidir. Eğer Addison hastalığı bitkisel tedavisi yöntemlerine ilgi duyuyorsanız bu hastalığa en iyi gelen bitkinin meyan kökü olduğunu söyleyebilmek mümkün. Ancak böylesine ciddi bir hastalığa yakalananlar mutlaka doktora görünmeli, ilaçlarını aksatmamalı ve bitkisel tedavileri deneyip denememesi gerektiğini doktoruna danışmalıdır.
Ayrıca Addison hastalığı olanların adrenal kriz olarak nitelendirilen, semptomların aniden kötüleşmesi durumuna karşı sürekli tedbir halinde olması gerekir. Adrenal kriz, vücuttaki kortizol seviyesi ciddi bir düşüş yaşadığında ortaya çıkan riskli bir durumdur. Acilen müdahale edilmesi gerekir, aksi takdirde bu durum ölümcül olabilir.


Addison hastalığı tedavi edilmezse ne olur ?

Ayağa kalkınca baş dönmesi ya da bayılmalara sebebiyet verebilecek kadar düşük tansiyon, mide bulantısı, kusma, ishal, eklem veya sırt ağrısı, kaslarda kramp ağrısı ve depresyona bile neden olabilecek derecede aşırı yorgunluk. Aynı zamanda deri üzerinde yer yer koyulaşmalar ya da dudak ve diş etlerinde kahverengileşmeler olabilir. Öte yandan Addison hastalığına yakalanan çocuklar ergenliğe emsallerinden daha geç girebilir. Keza hastalarda odaklanmada zorluk yaşama, endişe bozukluğu ve baygınlıklara sebebiyet veren hipoglisemi hastalığı da gelişebilir.
Eğer Addison hastalığı tedavi edilmezse, adrenal bezler tarafından üretilen hormon seviyeleri vücutta yavaş yavaş düşer. Daha önce saydığımız semptomların gittikçe kötüleşmesine sebep olan bu durum, ölümle sonuçlanma tehlikesi olan adrenal krize sebebiyet verir. Adrenal kriz esnasında ise Addison hastalığının belirtileri çok şiddetli ve hızlı bir şekilde ortaya çıkar. Ancak adrenal krizini henüz Addison hastalığının evresindeyken veya henüz hiçbir belirti ortaya çıkmamışken yaşama riski de mevcut.
Adrenal krizin belirtileri ise şu şekilde sıralanabilir: Şiddetli sıvı kaybı, solgun, soğuk ve nemli deri, terleme, hızlı solunum, baş dönmesi, şiddetli kusma ve ishal, baş ağrısı, şiddetli uyuşukluk ve bilinç kaybı ve kaslarda güçsüzlük. Eğer adrenal kriz yaşayan birisi gerekli tedaviyi görmezse bu komaya, en sonunda ise ölüme dahi sebebiyet verebilir.

Addison hastalığı hangi doktor bakar ?

Addison hastalığı hangi doktor bakar bilmiyorsanız, Endokrinoloji uzmanlarının baktığını söyleyebiliriz. Bunun için kamu ve özel hastanelerin İç hastalıkları – endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikniklerine başvurulması gerekir.
Ek bir bilgi olarak da, faydalanabilmeniz amacı ile bu hastalık ile ilgili ülkemizde var olan bir topluluğun site adresini paylaşayım sizinle ; addison türkiye

Yazıyı Puanla

SağlıklıHayat.Net
User Rating: 5 ( 8 votes)
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.